liv sağlık köşesi

Abdominal Aort Anevrizması Taraması

1955 yılında dünyaca ünlü fizikçi Albert Einstein ve son dönemlerde ise Savaş Dinçer ve Aykut Oray gibi iki ünlü tiyatrocumuzun ani bir iç kanama sebebi ile ölümlerine yol açan ortak nokta yırtılmış aort anevrizmaları idi. Eğer bu kişiler zamanında bir tarama testi ile tetkik edilip uygun tedavileri yapılmış olsa idi belkide bu nedenli bir ölümden kurtulabileceklerdi. Dünyadaki mevcut istatistikler ve rastlanma sıklığı gözönüne alındığında ülkemizde halen binlerce tanısı henüz konmamış olan abdominal aort anevrizmalı hasta olduğu tahmin edilmektedir.

Aort Anevrizması nedir?

Anevrizma damarların genişlemesi, çapının artması ve balonlaşmasıdır. Anevrizmalar vücudun tüm damarlarında oluşabilmekle birlikte en sık rastlandıkları bölge; kalpten çıkarak tüm vücudumuza kan dağılımını sağlayan Aort damarının karın içerisindeki kısmıdır.
 

Aort Anevrizmaları neden tehlikelidir?

Ana tehlike anevrizmanın aniden yırtılması ve bir iç kanamaya sebebiyet vermesidir. Böyle bir durumda ölüm riski batılı ülkelerdeki istatistiklere göre %90 civarındadır.
 

Aort Anevrizmalarının nedenleri nelerdir?

Genellikle ana sebeb damar sertliği yani aterosklerozdur. Aile ve akrabalarda anevrizma varlığı, Sigara kullanımı, bacaklarda damar hastalıklarının mevcudiyeti, hipertansiyon, kan yağlarının yüksekliği ve erkek cinsiyet ana risk faktörleri olarak ortaya çıkmaktadır. Mevcut bilgilere göre erkeklerde kadınlara göre 4 kat fazla rastlanmakta ve 60 yaş üzerindeki erkeklerde %3 e kadar rastlanma sıklığı mevcuttur.
 

Aort anevrizmalarının belirtileri ve yol açtığı şikayetler nelerdir?

Aort anevrizmalarının belkide en tehlikeli yanı genelde şikayet vermemeleri ve dolayıs ile hastaların fark edememeleridir. Bazen anevrizma çapındaki artışa bağlı olarak omurgaya bası kaynaklı ortaya çıkan sırt ağrıları dışında bir şikayete genellikle rastlanmamaktadır. Bu ağrılar ise sıklıkla omurga veya böbrek ağrıları ile karıştırılabilmektedir.  Anevrizmanın yırtıldığı anda ise tüm karına ve sırta yayılan şiddetli bir ağrı, bulantı ve kusma ile karşılaşılmaktadır. Aynı anda kanamaya bağlı olarak tansiyonda düşme ve şok tablosu ile seyreden yaşamı ciddi bir şekilde tehlikeye sokan acil olarak bir hastaneye ulaşılamadığı takdirde %90 gibi yüksek bir oranda ölümle sonuçlanan bir tablodur.
 

Abdominal Aort Anevrizmaları nasıl tespid edilebilir?

Genellikle abdominal aort anevrizmaları karın içerisindeki diğer organların hastalıkları nedeni ile yapılan karın ultrasonografisi veya bilgisayarlı tomografi tetkiklerinde tesadüfen tespid edilmektedir. Zayıf kişilerde bir karın muayenesi ile tespitin mümkün olmasına rağmen şişman insanlarda veya henüz elle tespiti mümkün olmayan büyüklükteki anevrizmalarda en basit ve en ucuz tetkik yöntemi karın ultrasonografisidir. Bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans yöntemleride tanıda kullanılan diğer tetkik yöntemlerindendir.
Normal çapı 1.8-2.2cm civarında olan aort damarının çapı 5cm'nin üzerine çıktığında rüptür yani yırtılma riski belirgin olarak artmaktadır. Zamanında yapışmış doğru bir tarama ile mevcut anevrizmanın ve büyüklüğünün tespiti korkulan yırtılma ve yaşam kaybı riskinin en aza indirilmesine olanak sağlamaktadır.
 

Abdominal Aort Anevrizmalarının tedavisi nasıl yapılmaktadır?

Küçük çaplı anevrizmalar 6 ay veya 1 yıl gibi aralıklar ile ultrsonografi ile takip edilmektedirler. Ani bir çap artışı mevcudiyetinde  ek tetkikler veya müdaleler gerekebilmektedir. Müdahaleler günümüzde 2 farklı medot ile uygulanmaktadır;
•    Açık Operasyon: Karının açılıp damarın genişlediği bölgenin üst ve alt kısımlarından dolaşımın durdurulup  genişlemiş damarın suni bir damar ile değiştirilme işlemidir. Genellikle %6-8 mortalite/morbidite riski ile uygulanılabilmektedir.
•    Kapalı “Endovasküler” yöntem: Genellikle kasık bölgelerinin açılıp kasık damarının içinden karın içine genişlemiş damar bölgesine damar içinden anjiografi eşliğinde kateter sistemleri ile ulaşılıp genişlemiş damarın üst ve alt kısımlarının arasına içi  stent ile desteklenmiş suni bir damar yerleştirme işlemidir ve yaklaşık olarak %1-2 mortalite ve morbidite riskleri dahilinde uygulanabilmektedir.
Hangi hastaya ve hangi anevrizmaya bu iki metotdan hangisinin uygulanacağına damarlarının anatomik yapısı, hastanın yaşı ve ek hastalıkları göz önüne alınarak karar verilmektedir.
 

Operasyon sonrası yaşam ?

Operasyondan sonra yaklaşık olarak 2-3 ay süren bir nekahat dönemi gerekmektedir. Bu dönemi 5kg dan fazla yük kaldırmamak, düzenli yürüyüşlerin eşlik ettiği bir dinlenme dönemi şeklinde geçirmek gerekmektedir. Sigara içimi, Hipertansiyon, Yüksek Kolestrol, Şeker hastalığı, Obesite kilo fazlalığı gibi risk faktörlerinin hekim yardımı ile kontrol altına alınması gerekmektedir.
 

Tarama testlerinde neler yapılmaktadır ?

Bir karın ve damar sistemi muayenesi yapılmakta ve buna ek olarak kısa bir karın ultrasonografisi tetkiki uygulanmaktadır. Bu tetkikler ağrısız ve komplikasyonsuz ve yan etkileri ( radyasyon vs)  olmayan tetkiklerdir.

Uzmanına Sor / Görüntülü Görüşmeler ve Sağlık Hizmetleri Evinizde