Multiple Skleroz (MS)

Multiple Skleroz (MS), merkezi sinir sisteminde (MSS) beyaz maddeyi tutan, sinir liflerini çevreleyen miyelin kılıflarını etkileyen (demiyelinizasyon), alevlenme ve iyilik dönemleri ile seyreden otoimmun bir hastalıktır. MSS’nin hemen hemen bütün bölümlerini etkileyebilir.




Kontrollerin zamanında yapılması gerekir

MS, kontrol edilebilir bir hastalıktır. Doğru zamanda doğru tedavi için kontrollerin zamanında yapılması önemlidir.
 

MS görülme sıklığı nedir?

MS, genellikle genç yaşların hastalığıdır. Çoğunlukla 20-30 yaş civarında görülür. Nadiren olsa da 20 yaş altı ve 60 yaş sonrasında görülebilir. Kadınlarda erkeklere oranla 2-3 kat daha fazla görülür. Güney ve kuzey yarım kürede 45 ile 65 derece enlemler arasında kalan bölgelerde en yüksek sıklığı (100 binde 30’un üstünde) gösterir. Ülkemiz bu alandaki coğrafyada bulunur. Bu durum MS’in iklim ve coğrafyalarla doğrudan ilgili olduğunu düşündürse de tek etken değildir. Çünkü etnik gruplardaki arasında önemli prevalans farklılıkları vardır. Bu da hastalıkta genetik bir eğilimin olduğunu gösterir.

Genetik yatkınlık önemli

Hastalığın neden ve nasıl başladığı henüz bilinmiyor. Ancak genetik yatkınlık, otoimmün (bağışıklık sistemi ile ilgili) mekanizmalar ve viral enfeksiyonların da rolü olabilir. Hastalıkta genetik bir eğilimin olduğunu gösteren bilimsel veriler vardır. Ailesinde MS bulunan bireylerde görülme olasılığı normal popülasyondan ciddi anlamda farklıdır. Ancak bu MS’in genetik bir hastalık olduğunu da göstermemektedir. Yalnızca bir yatkınlık olarak düşünülmelidir.
 

Farklı belirtiler olabilir

Tek kol, tek bacak, vücudun bir tarafında kol ve bacakta ya da her iki kol ve bacakta güçsüzlük
Birtakım kas spazmı, kas atmaları gibi istemsiz hareketler
Duyularla ilgili belirtiler: Vücudun bir bölgesinde dokunma veya ağrı duyusunun azalması ya da kaybolması; ağrı veya dokunma hissini artmış veya rahatsız edici düzeyde algılama; karıncalanma iğnelenme, uyuşma
Göz ve görme ile ilgili belirtiler: Tek veya iki gözde birden görme keskinliğinde kayıp, bulanık görme, görme alanında kayıp, çift görme
Diğer yakınmalar: Dengesizlik, idrar yapma zorlukları (inkontinans, retansiyon), seksüel veya cinsel fonksiyon bozukluğu, psişik hastalıklar (depresyon, mani), hafıza ve dikkat bozukluğu, yorgunluk gibi belirtiler
Tanı nasıl konulur?
Trigeminal nevralji, MS hastaları arasında nispeten sık görülür. MS, değişik sistemlere ait ataklar ve remisyonlar (düzelmeler) ile seyreden bir hastalıktır. MS tanısı öykü ve nörolojik bulgular ışığında konulur. Aralıklı olarak en az 2 ayrı bölgeye ait atağın varlığı MS tanısını sağlar. Beyin MR incelemesi MS tanısında en önemli yöntemdir. Hastalığa yüzde 95’in üzerinde bir doğrulukla tanı konulabilir. Tanıda lomber ponksiyon (belden beyin-omurilik sıvısı alma işlemi) ile beyin-omurilik sıvısında yapılan incelemeler de tanıya yardımcı olur.
 

MS çeşitleri nelerdir?

 
Tekrarlayan ataklarla seyreden MS (Relapsing-remiting MS): En sık görülen ve en bilinen tipidir. 20-30’lu yaşlarda başlar. Ataklar, atakları izleyen düzelme dönemleri ve ataksız dönemler olarak seyredebilir. Atak sıklığı kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.
Ataklar sonrası ilerleyici MS (Sekonder progresif MS): Ataklardan dolayı tam bir iyileşmenin olmadığı, nörolojik bulguların giderek üst üste eklenmesi ile ilerleyen bir klinik tablodur.
İlerleyici MS (Primer Progresif MS): MS, hastalığın başlangıcından itibaren yavaş ama sürekli ilerleyici bir formdadır.
Ataklı ilerleyici MS (Relapsing Progresif MS): Tümüyle düzelmeyen ataklar ile karekterizedir.
 
İyi huylu MS (Benign MS): Bu hastalarda ataklar arası çok uzundur ve tam iyileşme görülebilir. Hastalık başladıktan 10 yıl sonra bile hastalar hala bulgusuz olabilir.
 
Farklı formları da mevcut
Bu hastalık tipleri dışında farklı MS formları da vardır. Bunlar omurilik tutulumu ile giden MS (spinal MS), nöromiyelitis optika (Devic hastalığı) ve tek ve büyük lezyonlu Marburg varyantlarıdır. MS tanısı konurken enfeksiyöz (HIV, sifiliz, Lyme hastalığı), demiyelinizan-dismiyelinizan hastalıklar, vaskülit gibi romatolojik bazı hastalıkların ayırıcı tanısı mutlaka yapılmalıdır.
 

MS tedavisi nasıl yapılıyor? 

 
İmmünoterapi (Bağışıklık sistemini baskılamaya yönelik tedavi)
Bağışıklık sisteminin aktivitesinin baskılanmasına yönelik tedavilerdir. Bunlar atak sırasında 5-10 günlük yüksek doz kortikosteroid tedavisi, metotroksat, azotiopürin, siklosporin, plazmoferez gibi tedaviler, atak sıklığını azaltmaya yönelik kullanılan enjeksiyon tarzında interferon tedaviler ve ağızdan hap olarak alınan tedaviler uygulanabilir. MS hastalığının ve hastanın kişisel özelliklerine göre bu tedavi yöntemi belirlenerek düzenlenir.
 

Semptomların tedavisi nasıl yapılır?

Tüm MS’li olguların yüzde 80’inin yaşamın bir döneminde kas sertleşmesi; (spastisite) görülebilir. Santral etkili kas gevşetici ilaçlar spastisite tedavisinde kullanılır. Botilinum toksin de bölgesel enjeksiyonlar şeklinde uygulanabilir.
 

Mesane sorunları ve kas güçsüzlüğü

Omurilik etkilenmelerine bağlı olarak aşırı aktif mesane (spastik mesane), tembel mesane, idrar kaçırma MS hastalığında sık görülen sorunlardır. Düz kaslar üzerine etkin antikolinerjik ajanlar (oksbütin HCl, tolterodin gibi) tedavide kullanılır. Tembel mesanede karın üzerine basınç uygulama veya sonda uygulamaları ile çözüm sağlanabilir. Bir diğer sorun kas güçsüzlüğüdür. Fizik tedavi ve rehabilitasyon ile kas gücü artırıcı egzersiz programları uygulanır.
 

Yorgunluk

MS hastalığında yorgunluk sorunu oldukça sık görülür. Nasıl ortaya çıktığı tartışma konusudur. MS yorgunluğu için trisiklik antidepresanlar, selegelin, amantadin, amfetamin türevi ilaçlar (metilfenidat gibi), diğer bazı antidepresanlar, modafinil yararlı olabilen ilaçlardır.

Uzmanına Sor / Görüntülü Görüşmeler ve Sağlık Hizmetleri Evinizde