Hipofiz Hastalıkları ve Cerrahisi

Hipofiz bezi nedir ve nerede bulunur?

Hipofiz;beynin alt kısmında bulunan yaklaşık 0.5 gram ağırlığında çeşitli hormonlar salgılayan bir endokrin bezdir. Endokrin bezler çeşitli hormonları üretip dolaşıma salgılayarak vücudun diğer bölgelerindeki hedef organları uyarıp fonksiyon görmesini sağlarlar.


 


Hipofiz yetmezliğinin nedenleri nelerdir?

En sık nedeni hipofiz bezi adenomlarına (adenom: iyi huylu tümöral kitle) bağlı bezdeki normal dokunun basıya uğraması ve/veya hipofiz adenomunun cerrahi veya radyoterapi ile tedavisidir. Kadınlarda doğum sonrası aşırı kanamanın neden olduğu hipofiz bezi hasarı (Sheehan sendromu olarak adlandırılır) ülkemizde hala sık olarak rastlanmaktadır. Ayrıca kafa travmaları sonrası %10-15 hastada hipofiz yetmezliği gelişebileceği gösterilmiştir.


Hipofiz bezinin görevleri nelerdir?

Hipofiz bezinden salgılanan 5 temel hormon ve görevleri şu şekildedir:
•    TSH (tiroid bezini uyaran hormon): tiroid hormonlarının üretimini kontrol eder ve bu hormon olmadan gerek zihinsel gerekse de vücuttaki metabolik faaliyetler yavaşlar.
•    FSH/LH (üreme organlarını uyaran hormonlar): erkekte testisleri, kadında ise yumurtalıkları uyararak cinsel fonksiyonların ve üremeyi sağlar.
•    ACTH (böbrek üstü bezini uyaran hormon) : böbrek üstü bezinden kortizol denilen hayati hormonun salınmasını kontrol eder. Kortizol gerek bağışıklık sistemimizin düzenli çalışmasını gerekse de tansiyon ve damarlarındaki sıvının yeterli düzeyde olmasını sağlar.
•    GH ( büyüme hormonu) : ergenlik çağında boyumuzun uzamasından sorumludur. Hafıza ve zihinsel fonksiyonların düzenlenmesi, vücut yağ ve kas oranlarının düzenlenmesi, kemik dokusunun sağlamlaştırılması, kalp hastalıkları riskinin azaltılması gibi her geçen gün yenileri ortaya çıkan birçok fonksiyonu vardır.
•    Prolaktin (süt üretimini uyaran hormon) : Kadınlarda doğum sonu emzirmenin sağlanması için temel hormondur. Ancak son yıllarda bağışıklık sisteminde rol aldığı anlaşılmıştır.
Not:Uyarı !!! Bilgiler hastalar için geçerli bir uygulama rehberi değildir.


Hangi durumda hipofiz yetmezliğinden şüphelenelim?

Hipofiz yetmezliğinin en önemli özelliği genellikle belirtilerinin hafif olması ve yavaş ilerlemesidir. Bulgular:
•    Baş ağrısı ile birlikte olan veya olmayan görmede azalma (görme alanı kaybı): Hipofiz adenomları hipofiz bezinin hemen üzerindeki göz sinirine bası yapması sonucu oluşur. Öncelikle görme alanının dış yanlarında görme alanı kaybı olur ( at gözlüğü takmış gibi) ve zamanla ihmal edilirse tam görme kaybına kadar gidebilir. Erken tanı konması ve hipofiz kitlesinin uygun şekilde çıkarılması ile görme kaybı büyük oranda geri döner.
•    Erkeklerde cinsel fonksiyonlarda azalma, çocuk olamama (infertilite) vücut kıllarında azalma.
•    Kadınlarda adet kesilmesi (amenore) veya düzensizleşmesi, istendiği halde çocuk sahibi olamama (infertilite)
•    Uyku artışı, kilo alma, yorgunluk, halsizlik, tansiyon düşüklüğü ve baş dönmesi, aşırı su içme ve idrara gitme (günlük 2.5-3 litreden fazla idrar çıkarma).


Hipofiz yetmezliği tedavisi nasıl yapılır?

Hipofiz adenomu cerrahi olarak çıkartıldıktan sonra eksik hormonlar [tiroid hormonu, kortizol preparatları veya gonadal (cinsel fonksiyonları düzenleyen hormonlar) hormonlar] doktorunuzun önerdiği doz ve ilaçlarla yerine konur. Bu nedenle endokrinolojik yönden takip gereklidir. Uygun tedavi ve takip ile hipofiz yetmezliğine bağlı oluşan bozukluklar büyük oranda geri döner.


Endoskopik Hipofiz Cerrahisi

Hipofiz bezi, burun boşluğunun arkasındaki sfenoid sinüs adı verilen sinüsün içine doğru giren sella tursika ( türk eğeri) adı verilen gerçekten eğer benzeri kemik yapı içine yerleşmiştir. Bu anatomik yapı sayesinde Hipofiz kitlelerine burun boşluğundan, hiç kafa tasını açmadan ve beyin dokusuna zarar vermeden ulaşmak münkündür.

Tabiki bu sayede hastaların çok kısa sürede hastaneden taburcu edilmeleri, kısa sürede iyileşmeleri, sosyal ve iş hayatlarına dönmeleri de mümkün olmaktadır. Bu hastalar ameliyattan sonra 2 gün hastanede yatmakta, 2. gün evlerine dönmekte ve 2-3 hafta gibi kısa bir sürede normal hayatlarına dönmektedirler. Bu tekniğin bir diğer önemli avantajı da açık cerrahilerde olan saçlı derideki cilt kesisi ve kozmetik hiçbir iz olmamasıdır.

Uzmanına Sor / Görüntülü Görüşmeler ve Sağlık Hizmetleri Evinizde