Çocuklarda Çölyak



Günümüzde her 150 - 200 kişiden birinde görülen çölyak hastalığı, bağırsağın tahıllarda bulunan gluten maddesinin içinde yer alan gliadin proteinine karşı aşırı hassasiyeti sonucu ortaya çıkar. Gluten, bağırsak içini döşeyen dokularda ve özellikle besinleri emmekle görevli mukozada iltihaba neden olarak hasara yol açar.

 


Çölyak hastalığı nedir? 

Çölyak hastalığı tahıllarda bulunan glütenden kaynaklanan otoimmun mekanizma ile  yani bir çeşit alerjik mekanizma ile  bağırsakta gelişen bir hastalıktır.  Gluten ilişkili hastalıklardan sadece birdir. Glüten hipersensitivitesi, glüten alerjisi ve glüten intoleransından diğer glüten ilişkili hastalıklardır ve hepsi birbirinden farklıdır. Normalde bağırsakta tıpkı bir havlunun su emen  pofuduk yüzeyi gibi villöz yapı adı verilen besin maddelerinin emiliminden sorumlu  parmaksı çıkıntılar vardır.  Çölyak hastalığında gluten denilen bu maddeye karşı gelişen reaksiyon sonucu bağırsakta bulunan villöz yapı adını verdiğimiz parmaksı çıkıntılar kısalır, küntleşir ve düzleşir. Sonuçta bağırsak emici gücünü kaybeder ve besin emilimi bozulur. Otoimmun bir hastalık olması nedeniyle olay sadece bağırsakta kalmaz sistemik bir hastalık olup karaciğer, kemik ve beyin gibi organlar da etkilenebilir. 

Çölyak asasen sık görülen ancak sıklıkla tanı konulamayan bir hastalıktır. Bunun nedeni de doktorlarımızın kafasında sadece klasik çölyak resminin olmasıdır. Klasik çölyakta ishal karın şişliği ve büyüme geriliği en belirgin şikayettir. Ancak bu tablo vakaların ancak %10’una tekabül eder.  Günümüzde  artık obez ve kabız çölyak hastalarına da rastlanmaktadır. Çölyak hastalığı kronik karın ağrısı, boy kısalığı, büyüme geriliği, sık tekrarlayan  ve dirençli kansızlık , osteoporoz,  artrit , karaciğer enzim yüksekliği, diş mine hipoplazileri  veya epilepsi durumlarında akla gelmelidir. Çölyağın birlikte olmayı sevdiği hastalıklar vardır. Tiroid bezi hastalıkları, diyabet, down sendromu... ve başka bazı hastalıklar. Bu hastalıkların varlığında çölyak veya tam tersi yani çölyak olduğunda bu hastalıklar  araştırılmalıdır. 


Belirtileri neler?

  • Uzun süre devam eden (kronik) kötü kokulu ve yağlı ishal veya kabızlık gibi dışkılama bozuklukları
  • Karın ağrısı
  • Karın şişliği, gaz
  • Kilo kaybı veya kilo alamama
  • Boy kısalığı
  • Halsizlik, çabuk yorulma
  • Kansızlık, demir eksikliği
  • Gecikmiş ergenlik
  • Diş bozuklukları

 

Nasıl Teşhis Edilir?

Çölyak hastalığının tanısında, kan ve dışkı tetkikleri önemli rol oynar. Hastalığa özgü, Antigliadin Antikoru Ig A, Antigliadin Antikoru Ig G, Antiendomizyum Antikoru Ig A, IgG ve transglutaminaz gibi hassas testler tanıda yol gösterici olabilir. Son yıllarda geliştirilen genetik testler de çölyaklı bireylerin saptanmasında yardımcıdır. Hastalığın kesin tanısı için endoskop adı verilen ışıklı bir cihazla ağızdan girilerek, hastanın ince bağırsağın ve buradan alınan doku örneklerinin mikroskop altında incelenmesi (patolojik inceleme) gerekir.
 

Çölyaklılar Hangi Yiyeceklerden Uzak Durmalılar?

Buğday, arpa, çavdar ve yulaf içeren her türlü ekmek, poğaça, simit, kek, pasta, börek, bisküvi, makarna, pizza, peynir, süt ürünleri, ketçap, mayonez, salça, margarin, hazır çorbalar ve dondurma çölyaklıların uzak durmalıları gereken yiyeceklerdir.
 

Çölyak Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Çölyaklılarda, hastalığa yol açan gluten içeren gıdaların diyetten tamamen çıkarılması tedavinin temelini oluşturur. Erken ve etkin tedavi ile hastaların büyüme ve gelişmeleri yatışlarıyla eşit düzeye erişebilir. Çölyaklılarda bağırsak kanseri (lenfoma), diyabet, cilt hastalıkları, kemik zayıflığı ve boy kısalığı gibi sağlık sorunlarının gelişme riskinin glutensiz diyet tedavisi almayan veya tedaviye uymayanlarda yüksek olduğunun unutulmaması gerekir.

  • Çocukların büyüme ve gelişmesini bozan çölyak hastalığı zayıflık, kansızlık, ishal, kabızlık ve boy kısalığının en önemli nedenidir.
  • İnsanlar ağaçlar gibi kökleri ile besin emerek büyürler. Kökleriniz bağırsakta yer alır.
  • Mısır, pirinç ve soya unları çölyaklıların güvenle tüketebilecekleri temel gıdaların başında gelir.

Uzmanına Sor / Görüntülü Görüşmeler ve Sağlık Hizmetleri Evinizde