Çocuklarda Ayak Gelişimi

Çocuklar 9 ila 18’inci aylar arasında yürümeye başlayan çocukların birçoğunda kas ve bağlar yeterli kuvvet ve sertliğe sahip olmadığından taban düzlüğü ve ayaklarda içe doğru basma görülebilir. Özellikle 6 yaş civarında ağrı ve ayakta nasırlaşmaya yol açan düztabanlık büyüdükçe düzelmeyen sakarlık ve sık düşmeye yol açan içe basma varsa ileri tetkik ve tedavi gerekir.   


Çocuklarda sık görülen ayak problemleri nelerdir?

26 adet kemik ve 35 adet eklemden oluşan ayak, kemiklerin arasındaki bağlar tarafından desteklenen kompleks bir anatomik yapıdır. Bebeklik çağında ayak tabanında kalın bir yağ tabakası mevcuttur ve ayak oldukça esnektir. 
Düztabanlık: Çocukluk çağında en sık görülen ayak problemlerinden biri düztabanlıktır. 2 yaşa kadar çocukların ayak tabanları yetişkinlere göre düz görünmekle beraber düz tabanlık yumuşaktır. Çocuk büyüdükçe ayak etrafındaki bağlar ve kaslar güçlenerek sertleşir ve taban altındaki yağ dokusu giderek incelir. 6 yaş civarında ayağın tabanının iç yanındaki ark belirginleşmeye başlar. Ağrı ve ayakta nasırlaşmaya yol açan düz tabanlık fark edilirse ileri tetkik ve tedavi gerekir.
İçe basma: Çocukluk çağında sık görülen bir başka ortopedik problem de içe basmadır. İçe basma kalça, uyluk, bacak ve ayağın kendisinden kaynaklanabilir. Eğer içe basma ciddi ise, büyüdükçe düzelmiyorsa, tek tarafı etkiliyorsa veya okul çağındaki çocukta sakarlık ve sık düşmeye yol açıyorsa ileri tetkik ve tedavi için bir uzmana başvurulmalıdır. 
Dışa basma: Çocukluk çağında nadiren dışa basma da görülebilir. Genellikle büyüdükçe düzelen bu durum eğer tek taraflı ise ve ağrı eşlik ediyorsa bir uzman tarafından değerlendirilmelidir. Ayrıca çocukluk çağında ayak parmaklarının şekil bozuklukları, tırnak batması, ayakta ağrılı kemik çıkıntıları, ayakta sertlik, aksama yürümekle oluşan ağrı varlığında ileri tetkik ve tedavi gerekir.       


Düz tabanlık ve içe basma ameliyatla düzeltilebilir mi?

Evet düzeltilebilir. Burada önemli olan zamanlama ve hangi çocuklara ameliyat yapılması gerektiğine karar vermektir. Genel olarak prensip hiç şikayeti olmayanlara dokunmamaktır. Şikayetten kastedilen sadece ağrı değildir. Ayakkabılarda deformasyon, koşmada zorlanma veya çocuğun bacaklarından atipik şikayetleri olması da dikkate alınmalıdır.  Eğer altta yatan başka bir neden yoksa ve çocuğun düz tabanlığının ve içe basmasının daha da ilerleyeceğine inanıyorsak 7-8 yaşından itibaren ameliyat edilebilir. 


1 yaşına gelmeden ayakkabı giydirmek doğru mudur?

Bebekler yürümeyi öğrenirken mümkün olduğunca ayağını çıplak tutmakta fayda var. Böylelikle denge ve koordinasyonunu daha iyi kazanır. Ayakları sıkı ayakkabı ve çoraplar ile sarılırsa düzgün gelişme gösteremez. Bebekler evin dışında yürümeye başlayana kadar veya soğuk ve bozuk zeminlerde yürümüyorsa ayakkabı almaya gerek yoktur. 


Çocuklarda ayakkabı seçimi nasıl olmalıdır?

-    Çocuklar yürümeye başlayıp ayak tabanları yere temas ettiğinde beyne duyusal veriler gitmeye başlar. Bu nedenle yeni yürümeye başlayan çocukların zemini algılaması ve ayak-ayak bileği etrafındaki kasların kuvvetlenmesi için yere çıplak ayakları ile temas etmeleri veya ayakkabılarının yumuşak tabanlı olması önerilir. 
-    Çocuğun kendi başına bağımsız ve desteksiz yürümeye başlamasıyla daha sert tabanlı ayakkabılara geçiş yapılmalıdır. 
-    Ayakkabıların ayağa tam olarak uygun boyutlarda olması gerekir. Çocukların ayakları çok hızlı bir şekilde büyür ve gelişir. Bu nedenle erişkinlere göre daha sık ayakkabı yenilemek gerektiği unutulmamalıdır. Ayağa küçük gelen ve ayağı çok sıkan ayakkabılar çocuğun yürümesini zorlaştırır, ayrıca nasırlaşmalar ve tırnak batması gibi problemlere yol açabilir. 
-    Ayakkabılar uygun uzunluk ve genişlikte olmalı, ön tarafında ayak parmakları için yeterli miktarda boşluk bulunmalı, düz ve esnek tabanlı olmalı, topuğu kavrayan kısmı sert olmalı ve ayağı desteklemelidir. 
-    Ayakkabı, bağcıkları ve bantları sayesinde ayağı tam olarak kavramalıdır.

Uzmanına Sor / Görüntülü Görüşmeler ve Sağlık Hizmetleri Evinizde