Meme Kanseri Risk Önleme 

Uzmanına Sor / Görüntülü Görüşmeler ve Sağlık Hizmetleri Evinizde



Meme kanseri riski nedir?

Meme kanseri riskini arttıran bazı faktörler vardır. Bununla birlikte, birçok risk faktörüne sahip olmak bir kadında meme kanseri gelişeceği anlamına gelmemekte ve hiç risk faktörü bulunmaması da kanser gelişmeyeceği anlamına gelmez. 





Meme kanseri riski değerlendirilebilir mi?

Risk değerlendirmesi genellikle iki gruba ayrılır: 
  • Yüksek riskli gen mutasyonu taşıma riski 
  • Mutasyon varlığında veya yokluğunda meme kanseri gelişme riski
Meme kanseri risklerinin bilinmesi, müdahalenin riskleri ve yararları ile birlikte alındığında, uygun bir hastalık yönetimi stratejisi seçmek için gereklidir. 


Risk değerlendirmesi neden önemlidir?

Meme kanseri büyük bir küresel sorun olmaya devam etmektedir. Meme kanserinden ölüm oranlarında sürekli bir azalma olmasına rağmen, meme kanseri görülme sıklığı artmaya devam etmektedir. 
Meme kanseri riskini değerlendirmek için iki yönlü bir yaklaşım kullanılmaktadır. İlk olarak, bir gen mutasyonu taşıma riski olan hastalar belirlenmekte ve onlara resmi bir genetik teste girmeleri teklif edilmektedir. İkincisi, genetik test için kriterlere uymayan veya gen mutasyon test sonucu negatif olan kişiler için belirli bir zaman dilimi sonunda kansere yakalanma riskini ölçme ihtiyacıdır. 
Meme kanseri risk faktörleri göz önüne alındığında, bazı sorgulama ve taramalar ile meme kanserine dönük risk değerlendirmesi yapılabilir ve meme kanseri riski yüksek olarak değerlendirilen kadınlara meme koruyucu cerrahi veya ilaçla önleme gibi koruyucu yöntemler ya da yakın takip önerilebilir. 


Ülkemizde meme kanseri görülme sıklığı nedir?

Türkiye Sağlık Bakanlığı istatistik verilerine göre kadınlarda en sık görülen 10 kanser arasında meme kanseri %40,6 oranı ile birinci sıradadır. Türkiye’de kadın nüfusta meme kanseri görülme oranı yaklaşık %10’dur. Ülkemizde meme kanseri tanısı konan kadınların sadece %47,6’sında erken evre kanser saptanırken, diğer kadınlarda bölgesel ya da uzak yayılım sözkonusudur (%44 ve %8,4). 
Erken evrede tanı konduğunda iyileşme oranları %95’in üzerinde olan meme kanserine, ülkemiz kadınlarının yarısından fazlasına daha geç dönemlerde tanı konabilmekte ve tama yakın olan iyileşme şansı riske girmektedir. 
Meme kanseri hemen daima bir genetik anormalliğe bağlı olsa da sadece %5-10’luk bölümü kalıtımsal bir anormalliğe bağlıdır. Vücudu koruma amaçlı alınan tedbirler riski tamamıyla ortadan kaldırmasa da riskte azalma ve eğer gelişirse kanseri erken dönemde yakalama şansı sağlayacaktır.


Meme kanseri için risk tahmin modelleri var mıdır?

Son yirmi yılda hem genel popülasyon hem de bireylerdeki meme kanseri riskini değerlendirmek için bir dizi istatistiksel model dizayn edilmiş ve doğruluğu sınanmıştır. 


Kullanılan modellerin etkinliği nedir?

Meme kanseri önleme stratejilerinde en fazla faydanın yüksek riskli hastalarda görüldüğü bilinmektedir. Önleme stratejileri düşük riskli kadınlarda da etkili olmasına rağmen, daha düşük düzeydedir. Netice itibari ile doğru sonuçlar veren ve kişiselleştirilmiş risk değerlendirme yöntemleri uygulanarak önleme stratejileri için uygun kadınlar tespit edilebilir. 


Kimlere kalıtımsal meme kanseri riski için test yapılmalıdır?

  • Ailesindeki iki ya da daha fazla kadında 50 yaş öncesi meme veya yumurtalık kanseri bulunanlara.
  • Ailenin herhangi bir kolunda birinci, ikinci veya üçüncü derece akrabada 50 yaş öncesi meme kanseri veya herhangi bir yaşta yumurtalık kanseri bulunanlara.
  • Tanı yaşı ne olursa olsun üç veya daha fazla meme kanserli birinci veya ikinci derece akrabası olanlara.
  • Birinci ve ikinci derece yakınları arasında meme ve yumurtalık kanseri birlikte bulunanlara.
  • İki taraflı meme kanseri olan birinci derece akrabası bulunanlara.
  • Bir erkek akrabasında meme kanseri olanlara.
  • Meme kanseri açısından riskli etnik gruplara mensup olanlara.


Meme kanseri riskini arttıran faktörler var mıdır?

Meme kanserinden korunabilmek için meme kanseri riskini ve riski arttıran bazı faktörleri anlamak önemlidir. Bunlar kontrol edilemeyen risk faktörleri, kısmen kontrol edilebilen risk faktörleri ve kontrol edilebilen risk faktörleri olarak sınıflandırılabilir. 
Kontrol edilemeyen risk faktörleri; 
  • Cinsiyet, yani kadın olmanız
  • İleri yaş, yaşınızın ilerlemesi (meme kanserinin %95’i 40 yaş üzerinde görülmektedir, bunların yarısı 60 yaş üzerindedir)
  • Ailenizde meme kanseri öyküsü olması (özellikle erken yaşta anne, kız kardeş, kız çocukta meme kanseri varlığı)
  • Ailenizde yumurtalık kanseri öyküsü olması
  • Kendinizde daha önceden yumurtalık, rahim veya kalın barsak kanseri öyküsü bulunması
  • Kendinizde önceden meme kanseri öyküsü olması (diğer meme için artan riski ifade eder, yeni kanser gelişimi veya nüks olabilir) 
  • Meme kanseri genlerinde anormallik saptanması (BRCA1, BRCA2 ve diğerleri) 
  • Belli bir ırk veya etnik grup üyesi olmak (Afro-Amerikan, Aşkenaz Yahudisi, gibi)
  • Önceden göğüs bölgesine ışın tedavisi öyküsü olması (lenfoma veya benzeri başka bir hastalıktan dolayı)
  • Meme dokusunda yoğunluk artışı olması
  • Meme biyopsisinde hücresel değişimler saptanması (atipik hiperplazi gibi bazı iyi huylu durumlar)
  • Kanınızda yüksek östrojen seviyesi bulunması
  • Erken yaşta adet görmeye başlamış olmanız (12 yaş öncesi)
  • Geç yaşta adetten kesilmiş olmanız (55 yaş sonrası)
Kısmen kontrol edilebilen risk faktörleri; 
  • Östrojeni arttıran bazı çevresel etkenlere maruz kalma (böcek ilaçları, DDT, vb)
  • Gebelik ve sayısı (hiç gebe kalmamak veya az sayıda gebelik risktir)
  • İlk doğum yaşı (30 yaş sonrası, ne kadar genç yaşta doğum yaptıysanız o kadar iyidir)
  • Düşük-kürtaj varlığı (riski arttırır)
  • Emzirme süresi (ne kadar uzun, o kadar iyi) 
Kontrol edilebilecek risk faktörleri; 
  • Kilo fazlalığı 
  • Uygunsuz diyet 
  • Egzersiz yapmamak 
  • Fazla alkol tüketimi
  • Tütün kullanımı
  • Menapoz sonrası hormon kullanımı
  • Doğum kontrol hapı kullanımı
  • Gece ışığa maruz kalma
  • D-vitamini eksikliği
  • Aşırı stres ve anksiyete (endişe)


Meme kanserinden nasıl korunurum?

Meme kanserini önleyecek kesin bir yöntem yoktur. Meme kanseri riskini ve riski arttıran bazı faktörleri anlamak önemlidir. Kontrol edilebilecek risk faktörleri; kilo fazlalığı, diyet, egzersiz, vücut kitle indeksi, alkol tüketimi, tütün kullanımı, östrojene maruz kalma (hormon tedavisi, kilo fazlalığı, alkol tüketimi, vb), doğum kontrol hapı kullanımı, D-vitamini eksikliği, stres ve anksiyete olarak örneklenebilir. 
Dolayısı ile; 
  • Kendi kendine aylık düzenli meme muayenesi
  • Yıllık doktor meme muayenesi
  • Yıllık mamografi ve gerekirse ultrasonografi taramaları
  • Fazla kilolardan kurtulmak 
  • Uygun ve sağlıklı bir diyet (sağlıklı, taze, sebze-meyvenin bol, etin az olduğu bir diyeti ve işlenmemiş gıdaları tercih ediniz)
  • Düzenli egzersizler (fiziksel olarak aktif olunuz ve haftada en az 5 gün 30 dakika kadar orta-ağır şiddette egzersiz yapınız)
  • Fazla alkol tüketmemek (kadınlar günde bir, erkekler iki kadehten fazla alkollü içecek tüketmemelidir)
  • Kesinlikle tütün kullanmamak
  • Stresten uzak sakin bir yaşam kurmak
  • Menopoz sonrası hormon kullanmamak 
  • Doğum kontrol hapı kullanmak dışında korunma yöntemlerini tercih etmek 
  • meme kanseri riskini azaltabilmek ve önleyebilmek için en iyi seçenekler olacaktır.


Menopoza girmem meme kanseri riskimi arttırır mı?

Menopozun kendisi kanser oluşum riski ile birlikte değildir. Ancak, meme kanseri dahil birçok kanser yaşla birlikte artmaktadır. Ayrıca, menopoz belirtilerini tedavi etmek için kullanılan ilaçların bazıları kişinin kanser riskini arttırabilir.


Liv Hospital Ulus’ta risk önleme programı nasıl yapılıyor?

Meme kanseri risk değerlendirmesi için hastanemize müracaat eden kişilere meme hastalıkları konusunda uzmanlaşmış Genel Cerrahi Uzmanları tarafından öncelikle bir fizik muayene yapılmakta ve kişinin meme kanseri riski ile ilgili tüm parametreleri değerlendirilmektedir. Daha sonra hastalar gerekli radyolojik tetkikleri için meme hastalıkları konusunda uzmanlaşmış bir Radyoloji Uzmanına yönlendirilmektedir. Hastanın yakınmalarına göre gerekirse kan tetkikleri de yapılabilmektedir. Radyolojik sonuçları takiben hasta gerekirse ileri tetkiklere yönlendirilmekte, eğer ileri tetkik gerekmiyorsa gerekli tedavisi düzenlenmektedir. 
Bu işlemleri takiben kişinin risk profili çıkarılmakta ve gerekli önerilerde bulunulmaktadır. Eğer kişinin genetik risk taşıyabileceği değerlendiriliyorsa kendisine genetik test önerilmektedir. Bu konudaki detaylı bilgiye Meme Kanseri Genetik Tarama Programı’ndan ulaşılabilir.


Hangi hekim ve kliniklerle iş birliği içinde çalışılıyor?

Meme hastalıkları konusunda uzmanlaşmış Genel Cerrahi Uzmanları ile Radyoloji, Genetik, Mikrobiyoloji, Endokrinoloji ve Patoloji Uzmanları iş birliği içinde çalışmaktadır.