Lösemi

Lösemi Nedir?

Her yaşta görülebilen bir hastalık olan lösemi, kemik iliğinde lökosit denilen kan hücrelerinden herhangi birisinin kontrolsüz çoğalması sonucu meydana gelen bir hastalıktır. Akut ve kronik olarak iki farklı tipe ayrılan lösemi yaşa göre değişiklik gösterebilir. Kalıtımla aktarılan bir hastalık olmayan lösemi günümüzde sık rastlanan bir sağlık sorunudur ve erken teşhisle tedavi edilebilir.
Liv Hospital Hematoloji Kliniği'nde lösemi tanı ve tedavi sürecinde tüm hastalarımıza kişiye özel tedavi programları oluşturarak başarılı sonuçlar elde ediyoruz.

Lösemi Yaşı Nedir?

Her yaşta görülebilir. Ancak yaşa göre ortaya çıkan lösemi tipi değişir. Biyolojik davranışına göre akut ve kronik lösemi diye ayrıldığında lösemiler, kronik lösemiler genellikle ileri yaşlarda ortaya çıkarlar.

Lösemi Kalıtsal mı?

Lösemi kalıtımla aktarılan bir hastalık değildir. Hücre çekirdeğinde bir nedenle gelişen kusurların (genetik kusurlar)  yol açtığı hücre ölümsüzleşmesi ve çoğalmasıyla ilişkilidir.

Lösemi Risk Faktörleri Nedir?

Löseminin risk farktörleri aşağıdaki gibidir;
  • Yüksek dozda radyasyona maruz kalanlar
  • Bazı genetik hastalığı olan hastalar (Fankoni anemisi, Down sendromu gibi)
  • Kemik iliği veya organ nakli olmuş hastalar
  • Başka bir kanser nedeniyle kemoterapi ve/veya radyoterapi görmüş hastalar (Örneğin meme kanseri)
  • Bazı kimyasallara maruz kalanlar
  • Sigara içenler
  • Ailesinde lösemi öyküsü olanlar
  • Bazı kan hastalıkları (aplastik anemi, miyelodisplastik sendrom gibi)

Akut Lösemi Belirtileri Nedir?

Kemik iliği kan hücrelerinin üretildiği merkezi organdır. Bu kan hücrelerinden birisi kontrolsüz çoğalmaya başladığında giderek diğer sağlıklı olan kan hücrelerinin yapımını baskılamaya, onların yerini işgal etmeye başlar. Lösemide sıklıkla sağlıklı kan hücrelerinin azalması, lösemi hücrelerinden salınan bazı faktörlerin vücutta yarattığı belirtiler nadiren doku işgaline bağlı belirtiler yakınmaları oluşturur.

  • Kansızlık: Halsizlik, yorgunluk, bitkinlik, baş ağrısı, baş dönmesi, nefes darlığı, göğüs ağrısı, şikayetleri yapar.
  • Kanamalar: Diş eti kanaması, burun kanaması, deride çarpma olmadan ortaya çıkan çürükler, kadınlarda aşırı adet kanamaları şikayetler olabilir.
  • İnatçı infeksiyonlar, ateş: Kontrol altına alınamayan ateşli hastalıklar, sinüzit, diş eti iltihabı, zatüre löseminin yol açtığı komplikasyonlardandır.
  • Zayıflama, bitkinlik: Lösemi hücrelerinden salınan tümör nekroz faktörü ilişkilidir.
  • Doku ve organ büyümesi: Diş eti büyümesi, bademciklerin büyümesi, lenf bezlerinin şişmesi, karaciğer ve/veya dalak büyümesi, deride kırmızı kırmızı kabarık döküntüler lösemi belirtisi olabilir.

Kronik Lösemi Belirtisi Nelerdir?

Kronik lenfositik lösemi (KLL) genellikle rastlantısal yakalanır. Başka bir nedenle kan sayımı yapıldığında lökosit sayısında artış dikkati çeker. Halkın “erken tanı, erken tedavi” bilgisine ters düşebilir, ama erken evrede tedavi verilmez. Hasta eğitilir, lenf bezi şişliği, dalak büyümesi ilişkili karın ağrısı, sol üst kadranda yemeklerden sonra ortaya çıkan şişlik gibi belirtiler, terleme, kilo kaybı, ateş, lökosit sayısında anlamlı, aniden yükselme olması halinde tedavi başlanır.Sıklıkla rastlantısal yakalanır. Tanı konulur konulmaz tedavi başlanır. Kronik myeloid lösemi (KML)' de aşağıdaki belirtiler görülebilir;

  • Zayıflık
  • Halsizlik
  • Bitkinlik
  • Dalağın aşırı büyümesi

Lösemi Nasıl Anlaşılır?

Löseminin teşhisi aşamasında, öncelikle kan sayımı ve mikroskobik inceleme istenir. Şüpheli bir durum teşhis edilirse, kemik iliği incelemesi uygulanır. İncelemeden sonra lösemi tespit edilirse, hastalık tipine yönelik test süreçleri başlar. Akut lösemi kortizon hastalığına yanıt verdiğinden, birinci olarak ilaç tedavisi tercih edilir. Bu adımda, hastalığın tedavisi için kullanılan bir yöntem de kemoterapidir. Bağışıklık sistemini zayıflatan bir hastalık olduğundan, hastaların düzenli olarak takip edilmesi gerekir. Hastalığın tekrar etmesi halinde, yoğun kemoterapi sürecine ilave olarak kemik iliği nakli gerçekleştirilir.

Lösemi Tedavi Edilebilir mi?

Lösemide tedavi, lösemi tipine göre değişkenlik gösterir. Akut miyeloid lösemide tedavisinde kemoterapi kullanılırken, diğer lösemi tipleri için kemik iliği nakli gerekir. Hastalıkta genetik kusurları olan hücreleri ortadan kaldıran akıllı ilaçlar tedavi sürecinde başarı elde edilmesini de mümkün kılabilir. Son yıllarda tıp bilimindeki ilerlemeler, lösemi hücrelerinde fonksiyonel bozulmaya sebep olabilen hedefe özel ilaçlarla tedavi yapılmasına imkan vermiştir.

Lösemi Tedavisi Nedir?

Lösemi tedavisi löseminin tipine göre değişmektedir. Akut lösemiler, akut miyeloid ve akut lenfoblastik lösemi olarak kabaca ikiye ayrılır. Her bir akut lösemi kendi içinde alt gruplara ayrılır. Akut promyelositik lösemi akut miyeloid lösemi çeşididir. Özgül bir genetik değişikliği vardır. Retinoik asit denilen Çinliler’in keşfettiği bir ilaç ile diğer sağlıklı insanların sağ kalım süresine benzer sağ kalım yani tam düzelme elde edilebilmektedir.

  • Taşıdığı genetik kusurlara göre iyi seyir göstereceği bilinen akut miyeloid lösemilerde sadece kemoterapi uygulanırken geri kalanlarında başkalarından ilik nakli gereklidir.
  • Akut lenfoblastik lösemide hücre yüzeyindeki moleküle (hedefe yönelik; anti CD 20) karşı ilaçlar kemoterapiye eklenir. Genellikle 35 yaş üstü akut lenfoblastik lösemide doku grubu uygun verici varsa kemoterapiden sonra ilik nakli uygulanır.
  • Kronik miyeloid lösemide hastalığa özgül geentik kusuru taşıyan hücreleri ölümlü hale getiren akıllı ilaçlar (imatinib, nilotinib, dasatinib) kullanılır. Bu tedavilerle hastalar neredeyse hasta olmayan yaşıtları ile benzer sağ kalım süresine ulaşırlar.
  • Günümüzde kronik lenfositik lösemi tedavisinde hedefe yönelik ilaçlar (anti CD 20) dışında hücre lösemi hücre işlevini önleyen (Ibrutinib) çok yeni olağanüstü ilaçlar geliştirilmiştir.

Lösemi Tedavisinde Dikkat Edilmesi Gerekenler Nedir?

  • Bir yaşam değişikliği olduğu için duygusal adaptasyon çok önemlidir.
  • Anı en iyi nasıl yaşarımı unutmamak gerekir.
  • Fiziksel bakım yapılmalıdır.
  • Düzenli, sık mümkünse her gün banyo yapılmalı.
  • Deride çatlaklara yönelik cilt yağlanmalı.
  • Dikkatli el, ayak, tırnak bakımı yapılmalı.
  • Çok düzenli el yıkamalı
  • Ağız bakımı ihmal edilmemeli. Aksini hekim söyleyene kadar dişler düzenli fırçalanmalı.
  • Ağız içi yara ya da mantar yerleşmesini engellemek için yemek karbonatıyla günde 3-4 kez yutak bölgesine de gelecek şekilde gargara yapılmalı.
  • Her gün büyük abdestin yumuşak kıvamda olmasına özen gösterilmeli.
  • İshalli hastalarda sıvı kaybının yerine konulabilmesi için sıvı alınmalı. (Su, meyve suyu, soda gibi) yerine konması.
  • Ekmek kabuğu, galeta gibi diş etine, ağız mukozasına hasar verecek sert gıdalardan kaçınılmalı

Lösemililer Ne Yemeli?

  • Lökosit sayısının özellikle nötrofil sayısının düşük olduğu dönemde pişmemiş sebze ve meyveden kaçınılmalı, ancak kabuklu meyveler kabuğu soyularak yenilebilir. (Muz portakal mandalina gibi.)
  • Günübirlik pişmiş yemek tüketilmesi önemlidir.
  • Bedenen imkan olduğu sürece hastanın hareketli olması gerekir. Günlük egzersiz yapılması kas erimesi olasılığını azaltacaktır.

Lösemi Tedavisi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Alışkın oldukları sosyal yaşamdan başka bir sosyal yaşama geçmiş kişilerin yeniden aile ve iş ortamına dönebilmesi, bazen dost akraba, arkadaş desteğiyle bazen de uzman psikolog ve psikiyatristlerin desteğiyle mümkün olabilir. Bu yadırganacak bir durum değildir.

Lösemi Tedavisi Sonrası Beslenme Nasıl Olmalı?

Kan hastalığının bir daha geri gelmemesi için özel bir beslenme şekli yoktur. Tamamen düzelmiş hastalarda aniden kilo artışı olabilir. Verilen ilaçların etkisiyle uzun vadede kalp hastalığı riski doğurabilir. Sağlıklı insanlar gibi beslenme düzenine dikkat edilmelidir.

Lösemi Tedavisindeki Son Gelişmeler Nelerdir?

Tedavide çok önemli bir noktaya gelindi. Neredeyse her yoldan çıkmış moleküle karşı işlevi düzeltici bir ilaç geliştirilmekte. Son 15 yıl içinde lösemi artık hekimlerin biyolojik savaşta ürkmeden yer aldığı bir tanı haline gelmiştir.

Uzmanına Sor / Görüntülü Görüşmeler ve Sağlık Hizmetleri Evinizde