Home Icon
Arrow
Arrow
Paratiroid Bezi Sağlığı

Paratiroid Bezi Sağlığı

Doctor Image
Liv Hospital Vadistanbul
Prof. Dr. Kubilay Ükinç
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları
Calender Icon
04 Temmuz 2024
İçindekiler
  • Kaç Tane Paratiroid Bezi Vardır?
  • Paratiroid Bezi Görevleri Nelerdir?
  • Paratiroid Bezi Hastalıkları Nelerdir?
  • Paratiroid Bezi Hastalıkları Nasıl Tedavi Edilir?
  • Sıkça Sorulan Sorular
  • Paratiroid bezleri, tiroid bezinin arkasında bulunan ve paratiroid hormonu (PTH) üreten mercimek büyüklüğündeki dört küçük bezdir. PTH, kalsiyum ve fosfat metabolizmasını düzenleyerek kemiklerin sağlığını korumak ve vücuttaki kalsiyum dengesini korumak için hayati önem taşır.  Eğer kalsiyum seviyeleri düşerse, paratiroid bezleri PTH salınımını artırarak kalsiyumun kemiklerden serbest bırakılmasını ve böbreklerden kalsiyumun daha fazla emilimini sağlar. Böylece kan kalsiyum seviyeleri normal sınırlar içinde tutulmuş olur.

    Kaç Tane Paratiroid Bezi Vardır?

    Normalde dört tane paratiroid bezi bulunur. Bu bezler, tiroid bezinin arka kısmında, ikişer ikişer olmak üzere üst ve alt loblarının arkasında yer alırlar.

    Ancak nadir de olsa, bazı kişilerde 2'den fazla sayıda paratiroid bezi bulunabilir. Bu durum, konjenital bir anomali veya sonradan gelişen bir durum olabilir.

    Paratiroid bezleri, mercimek büyüklüğünde ve soluk sarı renktedir.

    Paratiroid bezlerinin yeri:

    • Üst paratiroid bezleri: Tiroid bezinin üst loblarının arkasında, tiroid kapsülünün içinde bulunur.
    • Alt paratiroid bezleri: Tiroid bezinin alt loblarının arkasında, tiroid kapsülünün içinde bulunur.

    Paratiroid Bezi Görevleri Nelerdir?

    Paratiroid bezleri ve PTH, vücutta birçok biyolojik süreç için kritik öneme sahiptir. Bunlar arasında kas fonksiyonları, sinir iletimi, hücre bölünmesi ve kemik sağlığı yer alır.

    1. Kalsiyum Düzenlemesi: Vücuttaki kalsiyum seviyelerini kontrol etmek için önemlidir. Kalsiyum, kasların ve sinirlerin düzgün çalışması, kemiklerin sağlığı, kan pıhtılaşması gibi birçok temel biyolojik süreç için gereklidir. Paratiroid bezleri bu dengeyi sağlamak için paratiroid hormonu (PTH) salgılar.
    2. PTH Salınımı: Paratiroid bezleri tarafından salgılanan paratiroid hormonu (PTH), vücuttaki kalsiyum seviyelerini düzenler. Kandaki kalsiyum düştüğünde, paratiroid bezleri PTH salınımını artırır. PTH, kemiklerden kalsiyumun serbest bırakılmasını teşvik eder ve böbreklerden kalsiyumun daha fazla emilimini sağlar.
    3. Fosfor Düzenlemesi: Fosfor seviyelerini de düzenler. PTH, böbreklerden fosforun atılmasını artırarak fosfor seviyelerini düşürür.
    4. Kemik Metabolizması: PTH, kemiklerin mineral içeriğini düzenleyerek kemiklerin sağlıklı olmasını ve güçlü kalmasını sağlar. Yüksek PTH seviyeleri uzun süreli olarak kemiklerde kalsiyum kaybına ve kemik yoğunluğunun azalmasına yol açabilir.
    5. Böbrek Fonksiyonları: PTH, böbreklerin kalsiyum ve fosfor emilimini ve atılımını kontrol eder. Ayrıca böbreklerin D vitamini aktivasyonunu da düzenler.
    6. Kardiyovasküler ve Sinir Sistemi Etkileri: PTH, kardiyovasküler sistem üzerinde etkileri olan bir hormondur. Yüksek PTH seviyeleri kalp sağlığı üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir. Ayrıca sinir iletimini de etkileyebilir.

     

    Paratiroid Bezi Hastalıkları Nelerdir?

    Paratiroid bezi hastalıkları, PTH hormonunun fazla veya yetersiz üretilmesine bağlı olarak ortaya çıkar. Bu durum, çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.

    Paratiroid bezi hastalıklarının en yaygın türleri:

    • Hipoparatiroidizm: Paratiroid bezlerinin yeterince PTH üretmediği duruma hipoparatiroidizm denir. Bu durum, kas krampları, tetani, yorgunluk, depresyon, saç dökülmesi ve el ve ayaklarda karıncalanma gibi belirtilere neden olabilir.
    • Hiperparatiroidizm: Paratiroid bezlerinin çok fazla PTH ürettiği duruma hiperparatiroidizm denir. Bu durum, kemik ağrısı, böbrek taşı, yorgunluk, zihinsel bulanıklık, mide bulantısı ve kusma gibi belirtilere neden olabilir.
    • Paratiroid Kanseri: Paratiroid bezlerinde nadir görülen bir kanser türüdür. Belirtiler arasında genellikle boyunda kitle, kemik ağrısı, yorgunluk ve halsizlik yer alır.

    Paratiroid bezi hastalıklarının diğer, daha az yaygın türleri:

    • Primer paratiroid hiperplazisi: Tüm paratiroid bezlerinin büyümesi ve fazla PTH üretmesi.
    • Sekonder paratiroid hiperplazisi: D vitamini eksikliği veya böbrek yetmezliği gibi başka bir sağlık sorununa bağlı olarak paratiroid bezlerinin büyümesi ve fazla PTH üretmesi.
    • Paratiroid adenomu: Paratiroid bezinde PTH üreten iyi huylu bir tümör.
    • Paratiroid karsinomu: Paratiroid bezinde PTH üreten kötü huylu bir tümör.

    Paratiroid bezi hastalıklarının teşhisi:

    • Kan testleri: PTH seviyelerini, kalsiyum seviyelerini ve fosfat seviyelerini ölçmek için kan testleri yapılır.
    • Görüntüleme testleri: Boyundaki bezleri görmek için ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MRI) kullanılabilir.
    • Kemik yoğunluk ölçümü: Kemiklerin zayıflamasını veya incelmesini değerlendirmek için kemik yoğunluk ölçümü yapılabilir.

    Paratiroid Bezi Hastalıkları Nasıl Tedavi Edilir?

    Paratiroid bezi hastalıklarının tedavisi, hastalığın türüne ve şiddetine bağlı olarak değişir.

    Hipoparatiroidizm Tedavisi:

    • Hipoparatiroidizmde amaç, kan kalsiyum seviyesini normal aralığa yükseltmek ve semptomları hafifletmektir. Tedavi genellikle PTH replasman tedavisi ile yapılır. Bu tedavi, sentetik PTH hormonunun enjeksiyon, tablet veya deri altı infüzyonu yoluyla verilmesini içerir.
    • PTH replasman tedavisinin yanı sıra, kalsiyum ve D vitamini takviyeleri de reçete edilebilir. D vitamini, kalsiyumun bağırsaklardan emilimini artırır.
    • Bazı durumlarda, magnezyum takviyeleri de gerekli olabilir.

    Hiperparatiroidizm Tedavisi:

    • Hiperparatiroidizm tedavisinin temel amacı, fazla PTH üreten paratiroid bezlerini çıkarmak veya işlevini bozmaktır. Bu amaçla genellikle cerrahi tedavi uygulanır.
    • Cerrahi tedavide, tekrarlayan hiperparatiroidizm veya paratiroid kanseri gibi durumlarda, tüm paratiroid bezleri çıkarılabilir. Bu durumda, ömür boyu PTH replasman tedavisi ve kalsiyum ve D vitamini takviyeleri gerekli olacaktır.
    • Cerrahiye uygun olmayan hastalarda, paratiroid emboli zasyonu veya radyofrekans ablasyon gibi girişimsel tedaviler de uygulanabilir.

    Paratiroid Kanseri Tedavisi:

    • Paratiroid kanseri tedavisinde de cerrahi tedavi temel yöntemdir. Tümörün tipi ve evresine bağlı olarak, tümörün tamamı veya bir kısmı çıkarılabilir.
    • Cerrahiye ek olarak, radyoterapi ve kemoterapi de kullanılabilir.

    Paratiroid bezi hastalıklarının tedavisinde kullanılan diğer yöntemler:

    • Semptomları hafifletmek için ilaç tedavisi: Kas krampları, tetani ve kemik ağrısı gibi semptomları hafifletmek için ilaçlar kullanılabilir.
    • Diyet değişiklikleri: Kalsiyum ve D vitamini bakımından zengin besinler tüketmek ve fosfat alımını sınırlamak faydalı olabilir.

    Sıkça Sorulan Sorular

    Hastalar paratiroid bezlerinin sağlığı ve nasıl korunacağıyla ilgili detayları merak etmektedir.

    Paratiroid Bezlerinin Sağlığını Korumak İçin Nelere Dikkat Etmek Gerekir?

     PTH, kalsiyum ve fosfat metabolizmasını düzenleyerek kemiklerin sağlığını korumak ve vücuttaki kalsiyum dengesini korumak için hayati önem taşır.

    Paratiroid bezi sağlığını korumak için:

    1. Dengeli ve Sağlıklı Beslenmek:

    • Yeterli kalsiyum içeren besinler tüketin: Süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler, badem ve sardalya gibi besinler kalsiyum açısından zengindir.
    • Güneş ışığı alarak D vitamini seviyenizi yükseltin: D vitamini, kalsiyumun bağırsaklardan emilimini artırır. Günde en az 15-20 dakika güneş ışığı almanız önerilir.
    • Yeterli magnezyum aldığınızdan emin olun: Magnezyum, kalsiyumun kemiklere bağlanmasına yardımcı olur. Muz, ıspanak, badem ve siyah fasulye gibi besinler magnezyum açısından zengindir.
    • Fosfat alımını sınırlayın: Fazla fosfat alımı paratiroid bezlerinin fazla PTH üretmesine neden olabilir. İşlenmiş gıdalardan, kola ve gazlı içeceklerden uzak durun.

    2. Düzenli Egzersiz Yapmak:

    Egzersiz yapmak, kemiklerin güçlenmesine ve kalsiyum emiliminin artmasına yardımcı olur. Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz yapmanız önerilir.

    3. Sigara ve Alkolden Uzak Durmak:

    Sigara ve alkol kullanımı paratiroid bezi sağlığını olumsuz etkileyebilir. Sigara içmeyi bırakmak ve alkol tüketimini sınırlamak paratiroid bezi sağlığınız için önemlidir.

    4. Düzenli Doktor Kontrollerini Yaptırmak:

    Paratiroid bezi hastalıklarının erken teşhisi ve tedavisi önemlidir. Düzenli olarak doktor kontrollerinizi yaptırmanız ve herhangi bir sağlık sorununuz veya endişeniz varsa doktorunuza danışmanız önemlidir.

    5. Fazla Kafein Tüketmemek:

    Fazla kafein tüketimi paratiroid bezlerinin fazla PTH üretmesine neden olabilir. Günlük kafein alımınızı 400 mg ile sınırlamanız önerilir.

    6. Stresi Kontrol Altında Tutmak:

    Stres, paratiroid bezi fonksiyonlarını etkileyebilir. Yoga, meditasyon veya nefes egzersizleri gibi stresi azaltma tekniklerini uygulamak faydalı olabilir.

     

     

    * Bu içeriğin geliştirilmesinde Liv Hospital Yayın Kurulu Katkı Sağlamıştır .
    * Web sitemizdeki içerikler sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz. Sayfa içeriğinde Liv Hospital'da tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren ögelere yer verilmemiştir. .
    tag Icon
    boyun
    kalsiyum
    Versiyon Geçmişi
    Güncel Versiyon
    04 Temmuz 2024 13:19:53
    Liv Yayın Kurulu
    Sayfanın linki başarıyla kopyalandı!