Kan Grupları Nelerdir? Kan Grubu Nasıl Öğrenilir?
-
Kan Grupları Nelerdir?
-
Kan Grubu Nasıl Öğrenilir?
-
Kan Grupları Uyumu Nasıl Belirlenir?
-
En Nadir Kan Grubu Hangisidir?
-
Kan Grubu Anne Ve Babadan Nasıl Geçer?
-
Gebelikte RhD Uyuşmazlığı Neden Önemlidir?
-
Kaynaklar
Kan grupları, alyuvarların yüzeyindeki belirli işaretlere, yani antijenlere göre belirlenir. ABO sisteminde A, B, AB ve 0 (O) olmak üzere dört ana grup vardır. Bu gruplar RhD pozitif veya RhD negatif olabilir. Böylece günlük kullanımda A+, A−, B+, B−, AB+, AB−, 0+ ve 0− olmak üzere sekiz yaygın kan grubu adı kullanılır.
Kan Grupları Nelerdir?
ABO harfleri, alyuvarlarda A ve B antijenlerinden hangilerinin bulunduğunu gösterir. A grubunda A, B grubunda B, AB grubunda her iki antijen vardır. 0 grubunda A ve B antijenleri bulunmaz. Bu, 0 grubunda alyuvarların üzerinde hiçbir antijen olmadığı anlamına gelmez; yalnızca ABO sistemindeki bu iki işaretten söz edilir.
Kan grubunun diğer parçası olan artı veya eksi, Rh sistemindeki D antijenini ifade eder. D antijeni saptanırsa sonuç RhD pozitif, saptanmazsa RhD negatif olarak bildirilir. Örneğin A Rh+ veya A+ yazımı A grubunda RhD pozitif sonucu anlatır. Artı ve eksi işaretleri sağlıklı ya da sağlıksız kan anlamına gelmez.
- A grubu: A RhD pozitif (A+) veya A RhD negatif (A−).
- B grubu: B RhD pozitif (B+) veya B RhD negatif (B−).
- AB grubu: AB RhD pozitif (AB+) veya AB RhD negatif (AB−).
- 0 (O) grubu: 0 RhD pozitif (0+) veya 0 RhD negatif (0−).

Kan Grubu Nasıl Öğrenilir?
Kan grubunuzu öğrenmenin güvenilir yolu, bir kan örneğinde yapılan ABO ve RhD gruplama testidir. Test için bir sağlık kuruluşuna başvurabilirsiniz. Daha önce kan grubunuz belirlenmişse sonucun bulunduğu laboratuvar raporunu isteyebilir veya e-Nabız’da sağlık kuruluşunun sisteme gönderdiği tahlil kayıtlarını kontrol edebilirsiniz. Ekranda sonuç yer almaması, grubunuzun hiç ölçülmediğini kesin olarak göstermez.
Laboratuvarda örnekteki alyuvarların belirli test maddeleriyle verdiği tepkiler değerlendirilir. Uygun örneklerde ABO sonucu, plazmadaki antikorlarla yapılan tamamlayıcı kontrollerle doğrulanabilir. RhD aynı incelemede ayrı olarak raporlanır. Özellikle önceki sonuçlarınız birbirinden farklıysa birini tahminle seçmeyin; sağlık kuruluşu kayıtları ve gerektiğinde yeni örneği değerlendirsin.
Kan grubu kartı nasıl alınır?
Kan grubunuzu belgelemek için başvurduğunuz kurumun hangi belgeyi kabul ettiğini sorun. Testi yapan sağlık kuruluşundan onaylı sonuç raporunun nasıl alınacağını ve ayrıca kan grubu kartı düzenlenip düzenlenmediğini öğrenebilirsiniz. Belgenin üzerinde adınız, ABO grubunuz ve RhD sonucunuzun açıkça yer aldığını kontrol edin. Kan bağışında grubunuz belirlenmişse sonucu nasıl görüntüleyeceğinizi bağış merkezinden öğrenebilirsiniz.
Kan grubu kartı ve eski test raporları sağlık ekibine yararlı bilgi verir. Ancak acil durumda veya ameliyat öncesinde kan ürünü seçerken bu belgeler tek başına yeterli değildir; uygulanacak doğrulama ve uygunluk işlemlerini sağlık ekibi belirler.
Kan grubu sonucu ile diğer kan testleri nasıl ayrılır?
Sonuç belgesinde “ABO” ve “RhD” ayrı satırlarda olabilir ya da her ikisi A RhD pozitif gibi tek satırda gösterilebilir. “Antikor taraması negatif” ifadesi ise kan grubunuzun RhD negatif olduğunu anlatmaz: Bu, taranan belirli antikorların saptanmadığına ilişkin ayrı bir sonuçtur. Raporunuzda açıklama veya uyumsuzluk notu varsa testi isteyen ekibe danışın. Beklenmeyen antikorlar veya başka bir kan hastalığı nedeniyle değerlendirme istenirse Hematoloji görüşü gerekebilir.
Kan Grupları Uyumu Nasıl Belirlenir?
Kan naklinde uyum değerlendirmesi, hangi bileşenin verileceğine göre değişir. Alyuvar verilirken vericinin alyuvarlarındaki antijenler, alıcının bu hücrelere karşı antikorlarıyla birlikte değerlendirilir. Plazma verilirken ise vericinin plazmasındaki antikorlar önem taşır. Bu nedenle alyuvar için kullanılan bir uyum tablosu plazma, trombosit veya tam kan için doğrudan kullanılamaz.
Aşağıdaki liste, yalnızca alyuvar naklinde ABO açısından temel eşleşmeyi özetler. RhD ve diğer antikorlar ayrıca değerlendirilir; liste kişisel bir kan nakli kararı için kullanılamaz.
- Alıcı 0 ise: ABO bakımından 0 alyuvarlarıyla uyumludur.
- Alıcı A ise: ABO bakımından A veya 0 alyuvarlarıyla uyumludur.
- Alıcı B ise: ABO bakımından B veya 0 alyuvarlarıyla uyumludur.
- Alıcı AB ise: ABO bakımından AB, A, B veya 0 alyuvarlarıyla uyumludur.
Aynı ABO ve RhD grubuna sahip iki kişi arasında bile başka antijenlere karşı antikorlar bulunabilir. Bu nedenle klinik duruma göre kan grubu doğrulaması, antikor taraması ve uygunluk testi yapılır. Çapraz karşılaştırma ya da crossmatch, verilmesi planlanan alyuvar ürününün hasta için uygunluğunu kontrol etmekte kullanılan yöntemlerden biridir. Acil durumlarda ürün seçimi hastanenin acil transfüzyon protokolüne göre yapılır.
0 negatif herkese kan verebilir mi?
“Evrensel verici” ifadesi genellikle 0 RhD negatif alyuvarlar için kullanılır. Özellikle hastanın grubu henüz bilinmediğinde acil protokollerde bu ürün kullanılabilir. Bununla birlikte 0 negatif alyuvarlar da başka antijenler taşıyabilir. İfade bütün kan bileşenleri için geçerli değildir; uygunluğu laboratuvar ve transfüzyon ekibi belirler. Benzer şekilde AB pozitif grubuna verilen “evrensel alıcı” adı da alyuvarlar ve temel ABO/RhD uyumu bağlamında anlaşılmalıdır.
"
En Nadir Kan Grubu Hangisidir?
AB RhD negatif, sekiz yaygın ABO/RhD grubu arasında birçok toplumda en az görülen gruplardan biridir. Ancak kan gruplarının dağılımı ülkeye ve incelenen topluma göre değişir. Ayrıca sekiz yaygın adın dışında çok daha nadir antijen profilleri vardır. Bu nedenle “dünyadaki en nadir kan grubu” ile “yaygın sekiz gruptan hangisi daha az görülür?” aynı soru değildir.
“En zor bulunan kan grubu” da yalnız görülme sıklığıyla belirlenmez. Bağış stokları, ürünün ne kadar hızlı gerektiği ve hastada ek antikorların bulunması, uygun ürün bulmayı etkiler. Bir kan grubunun az görülmesi tek başına kişinin sağlık durumuyla ilgili bir sorun göstermez.
Kan Grubu Anne Ve Babadan Nasıl Geçer?
ABO grubu, anne ve babadan gelen genlerle ilişkilidir. Örneğin A grubundaki bir kişi A ve 0 ya da iki A varyantı taşıyabilir. Yalnızca rapordaki “A” harfini bilmek, kişinin hangi varyantları taşıdığını her zaman göstermez. RhD ise ayrı genetik özelliklerle ilişkilidir. Ebeveynlerin kan grupları bazı olasılıklar hakkında fikir verebilir, ancak çocuğun grubunu öğrenmek için laboratuvar testi gerekir. Kan grubu karşılaştırması tek başına soybağı testi değildir.
Gebelikte RhD Uyuşmazlığı Neden Önemlidir?
RhD negatif bir gebede, bebek RhD pozitifse ve bebeğe ait alyuvarlar anne dolaşımına geçerse anti-D antikoru gelişebilir. Sadece kan gruplarının farklı olması, antikor oluştuğu veya bebeğin etkilendiği anlamına gelmez. Gebelik takibinde kan grubu ve antikor taraması birlikte değerlendirilir. Uygun durumlarda Kadın Hastalıkları ve Doğum ekibi anti-D immünoglobulin ile korunmayı planlar. Ayrıntılar için gebelikte kan uyuşmazlığı rehberine bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- NHS — Blood groups https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/blood-groups/
- MedlinePlus — Blood typing https://medlineplus.gov/ency/article/003345.htm
- Türk Kızılay — Gruplama Laboratuvarı https://www.kanver.org/EKutuphane/GruplamaLaboratuari
- American Red Cross — Blood Types https://www.redcrossblood.org/donate-blood/blood-types.html
- Royal Children’s Hospital — Blood Groups and Compatibilities https://www.rch.org.au/bloodtrans/about_blood_products/Blood_Groups_and_Compatibilities/
- NHS — HDFN https://www.nhs.uk/conditions/rhesus-disease-hdfn/
- T.C. Sağlık Bakanlığı — e-Nabız Yardım https://enabiz.gov.tr/yardim/
Sıkça Sorulan Sorular
Yalnızca kan grubu testi yapılacaksa genellikle açlık gerekmez. Aynı örnekle başka tetkikler de yapılacaksa onlar için farklı hazırlık istenebilir. Randevu öncesi laboratuvarın talimatını kontrol edin.
Hayır. Hemogram, alyuvar ve akyuvar sayısı ile hemoglobin gibi değerleri ölçer. ABO ve RhD ayrı gruplama testiyle belirlenir. Eski sonuçlarınıza bakıyorsanız hemogram yerine ABO veya RhD ibaresi olan raporu arayın.
Evet. Uluslararası kullanımda O harfi yaygındır; Türkiye’de 0, yani sıfır ile de yazılabilir. Raporu okurken işaretin yanındaki RhD pozitif veya negatif bilgisini de dikkate alın.
Hazırlayanlar
* Web sitemizde yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla sunulmaktadır. Tanı ve tedavi süreci kişiye özeldir. Sağlık durumunuzun değerlendirilmesi ve uygun tedavi planının belirlenmesi için mutlaka bir hekime başvurunuz.