Kendi Kendine Meme Muayenesi Nasıl Yapılır?
-
Kendi Kendine Meme Muayenesi Nedir?
-
Meme Muayenesi Ne Zaman Yapılmalı?
-
Evde Meme Muayenesi Nasıl Yapılır?
-
Kontrol Sırasında Nelere Dikkat Edilmeli?
-
Hangi Değişikliklerde Doktora Başvurulmalı?
-
Yeni Bir Değişiklik Fark Edildiğinde Ne Olur?
-
Kendi Kendine Kontrol Mamografinin Yerini Tutar mı?
Kendi kendine meme muayenesi, 20 yaşından itibaren her ay düzenli olarak yapılan, kişinin meme dokusunu tanımasını ve yeni değişiklikleri fark etmesini sağlayan gözle ve elle bir kontrol alışkanlığıdır. Mamografinin veya hekim taramasının yerine geçmez, erken farkındalık amacı taşır.
Kendi Kendine Meme Muayenesi Nedir?
Meme farkındalığı, memelerin farklı zamanlarda nasıl göründüğünü ve hissedildiğini bilmeyi içerir. Adet döngüsü, gebelik, emzirme ve menopoz meme dokusunda değişikliklere yol açabilir. Memeler arasında önceden beri var olan küçük boyut veya şekil farkları da olağan olabilir. Dikkat edilmesi gereken, sizin için yeni olan veya devam eden bir değişikliktir.
Türkiye’deki ulusal bilgilendirmelerde 20 yaşından itibaren ayda bir kendi kendine kontrol önerilir. Bununla birlikte düzenli, belirli bir teknikle yapılan muayenenin meme kanserinden ölüm riskini azalttığı gösterilmemiştir. Bu yüzden kontrolü bir tanı testi gibi görmeden, değişiklikleri fark etmeyi sağlayan bir alışkanlık olarak değerlendirmek gerekir.
Her kontrol sırasında yeni bir kitle bulmak zorunda değilsiniz. Meme dokusu bazı kişilerde doğal olarak pürtüklü veya yoğun hissedilebilir. Önceki kontrollerle karşılaştırıldığında farklılaşan bir alanı, görünümü veya hissi fark etmek daha anlamlıdır. Emin olamadığınız bir değişikliği kendi başınıza “normal” ya da “kanser” olarak sınıflandırmaya çalışmayın.
Kendi kendine meme muayenesinin nasıl yapılması gerektiğini, kontrol sırasında dikkat edilmesi gereken değişiklikleri ve hangi bulgularda hekime başvurulması gerektiğini Genel Cerrahi Hemşiresi Buse Ergül aşağıdaki videoda anlatıyor.
Meme Muayenesi Ne Zaman Yapılmalı?
Adet gören kişiler için, memelerin genellikle daha az hassas olduğu adet başlangıcından yaklaşık 5–7 gün sonrası uygun bir zamandır. Adet görmeyenler ve menopoz dönemindekiler, hatırlaması kolay bir günü her ay seçebilir. Gebelik ve emzirme döneminde de memelerin görünümüne dikkat edilebilir; bu dönemlerdeki doğal değişikliklerle ilgili tereddütte hekim görüşü alınmalıdır.
Bir kitle veya başka yeni bir belirti fark ederseniz planladığınız kontrol gününü ya da bir sonraki adet dönemini beklemeyin. Değişikliği değerlendirmek için genel cerrahi veya meme hastalıkları alanında çalışan bir hekime başvurun.
Kontrol için aynı dönemi seçmek, adet döngüsüne bağlı dolgunluk ve hassasiyetin karşılaştırmayı zorlaştırmasını azaltabilir. O ay kontrol etmeyi unuttuysanız bir sonraki aya kadar beklemek gerekmez; uygun olduğunuzda bakıp sonraki aylarda sürdürebileceğiniz bir düzen kurabilirsiniz. Kontrolü sık sık tekrarlayarak aynı bölgeyi kuvvetle yoklamak ise hassasiyeti artırabilir.
Evde Meme Muayenesi Nasıl Yapılır?
Rahat ve iyi aydınlatılmış bir ortam seçin. Memelerin tümünü, meme başlarını, köprücük kemiği altını ve koltuk altlarını kapsayan tutarlı bir sıra izleyin. Elle kontrol sırasında sertçe bastırmak gerekmez, amaç dokuya zarar vermeden farklı bölgeleri hissetmektir.
Ayna Karşısında Gözle Kontrol
- Kollarınız yanınızdayken: Memelerinizin genel görünümüne, cildine ve meme başlarına bakın (iki memenin birebir aynı olması gerekmez).
- Kollarınızı kaldırarak: Kollarınızı başınızın üzerine kaldırıp aynı bölgeleri tekrar inceleyin.
- Belde eğilerek: Ellerinizi belinize koyup hafifçe öne eğilerek ciltte çekilme veya çukurlaşma olup olmadığını gözlemleyin.
- Dikkat edilecekler: Yeni ortaya çıkan şişlik, şekil değişikliği, ciltte kızarıklık, portakal kabuğu görünümü, meme başında içeri çekilme veya iyileşmeyen döküntüler.
Elle Meme ve Koltuk Altı Kontrolü
- El ve parmak pozisyonu: Sağ memeyi sol elinizle, sol memeyi sağ elinizle kontrol edin. Üç orta parmağınızın düz, yumuşak uç kısımlarını kullanın (tırnak uçlarıyla bastırmayın).
- Tarama tekniği: Parmaklarınızla küçük dairesel hareketler yaparak memenin tamamını tarayın. Köprücük kemiğinin altından meme altı çizgisine, göğüs kemiğinden koltuk altına uzanan alanı atlamayın. Dikey şeritler veya iç içe daireler gibi tek bir tarama düzeni seçebilirsiniz.
- Basınç seviyesi: Önce hafif, ardından rahatsızlık vermeyecek ölçüde daha derin basınç uygulayın.
- Uygulama alanı: Aynı işlemi diğer meme ve her iki koltuk altı için tekrarlayın. Elle kontrolü yatarak veya duş sırasında yapabilirsiniz.
- Meme başı kontrolü: Meme başı ve çevresini nazikçe hissedin. Kendiliğinden oluşan akıntılara dikkat edin; akıntı aramak için meme başını sıkmanız gerekmez.
Kontrol Sırasında Nelere Dikkat Edilmeli?
Tüm alanları sırayla taramak, belirli bir bölgeyi atlamamaya yardımcı olur. Parmakların düz kısmını kullanın; tek bir noktaya sertçe bastırmak yerine hafif ve orta düzey basınçla ilerleyin. Yatar pozisyonda kontrol etmeyi seçerseniz inceleyeceğiniz taraftaki kolu başınızın üstüne alıp diğer elinizi kullanabilirsiniz. Duşta sabunlu cilt üzerinde hareket etmek bazı kişiler için kolaydır; önemli olan rahat olduğunuz yöntemi seçip memenin dış kenarını ve koltuk altını unutmamaktır.
Görüntü veya his olarak yeni bir farkı aklınızda tutmakta zorlanırsanız hangi tarafta ve yaklaşık nerede olduğunu not edin. Bu bilgi hekime anlatırken yardımcı olur; fotoğraf veya not tutmak muayenenin yerini almaz. Memelerinizde hiç belirti hissetmemeniz de yaşınıza ve riskinize uygun tarama randevularını bırakmanız için bir neden değildir.
Hangi Değişikliklerde Doktora Başvurulmalı?
Memede veya koltuk altında yeni bir kitle ya da şişlik; memenin boyutunda veya şeklinde yeni bir değişiklik; ciltte çukurlaşma, kalınlaşma veya kızarıklık; meme başının sonradan içeri çekilmesi; kendiliğinden gelen, özellikle kanlı veya tek taraflı meme başı akıntısı; meme başında kalıcı döküntü veya yara; geçmeyen, belirli bir bölgede hissedilen ağrı hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Bu bulguların çoğu kanser dışı nedenlerle de ortaya çıkabilir. Yine de yalnızca ağrısız veya hareketli olduğu için bir kitleyi önemsiz saymayın. Hekim, muayene bulgularına göre ultrasonografi, mamografi veya başka incelemeler gerekip gerekmediğine karar verir.
Yeni Bir Değişiklik Fark Edildiğinde Ne Olur?
Hekim önce değişikliğin ne zamandır bulunduğunu, adet döngüsüyle ilişkisini, gebelik veya emzirme durumunu, daha önceki meme incelemelerini ve aile öyküsünü sorabilir. Ardından memeyi ve koltuk altını değerlendirir. Yaşa ve bulguya göre ultrasonografi veya mamografi isteyebilir; bazı durumlarda ek görüntüleme ya da biyopsi gerekir. Bu tetkiklerin istenmesi tek başına kanser tanısı anlamına gelmez. Kesin değerlendirme, bulguların ve gerekiyorsa doku örneğinin birlikte incelenmesiyle yapılır.
Kendi Kendine Kontrol Mamografinin Yerini Tutar mı?
Hayır. Elle hissedilemeyecek değişiklikler görüntüleme ile saptanabilir. Meme kanseri taraması için Türkiye’deki ulusal program, ortalama risk grubundaki 40–69 yaş kadınlara iki yılda bir mamografi taraması önerir. Kişisel veya ailevi risk, önceki bulgular ve hekimin değerlendirmesi tarama planını değiştirebilir. Yaşınız kaç olursa olsun yeni bir belirti için rutin tarama tarihini beklemeyin.
Tarama, belirti olmayan kişilerde belirli aralıklarla yapılan kontrolü; tanısal değerlendirme ise fark edilen bir değişikliğin nedenini araştırmayı ifade eder. Yakın zamanda normal mamografi sonucu almış olsanız bile sonradan ortaya çıkan bir kitleyi veya meme başı değişikliğini hekime bildirin. Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü, bilinen genetik yatkınlık ya da geçmişte yüksek riskli bir meme bulgusu varsa kişisel tarama planınızı hekiminizle konuşun.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye’deki ulusal bilgilendirme 20 yaşından itibaren aylık kontrol önerir. Kişinin yaşından bağımsız olarak memelerindeki olağan görünümü tanıması ve yeni değişiklikleri bildirmesi önemlidir.
Hayır. Kist ve diğer iyi huylu durumlar da kitleye neden olabilir. Kitleyi yalnızca elle kontrol ederek ayırt etmek mümkün olmadığından hekim değerlendirmesi gerekir.
Hormon değişimleri adet öncesi hassasiyete neden olabilir. Ancak yeni başlayan, tek bölgede süren veya adetle ilişkili görünmeyen ağrıyı, özellikle başka bir değişiklik de varsa hekime bildirin.
Emzirme gibi durumlarda akıntı görülebilir ve farklı nedenleri olabilir. Kendiliğinden başlayan, tek memeden gelen veya kan içeren akıntı değerlendirilmelidir. Akıntı olup olmadığını anlamak için meme başını sık sık sıkmayın.
Evet. Erkeklerde de meme dokusunda kitle, meme başında değişiklik veya akıntı görülebilir. Yeni bir bulgu fark edildiğinde değerlendirme alınmalıdır.
Hazırlayanlar
* Web sitemizde yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla sunulmaktadır. Tanı ve tedavi süreci kişiye özeldir. Sağlık durumunuzun değerlendirilmesi ve uygun tedavi planının belirlenmesi için mutlaka bir hekime başvurunuz.
Bu İçeriği Yapay Zeka İle Özetle
