-
Mitral Kapak Tamiri Nedir?
-
Neden Kapak Tamiri Tercih Edilir?
-
Mitral Kapak Tamiri Nasıl Yapılır?
-
Minimal İnvaziv Mitral Kapak Cerrahisi
-
Ameliyat İçin Doğru Zamanlama Neden Önemlidir?
-
Kapak Değişimi Ne Zaman Gerekir?
-
Sonuç
Mitral kapak hastalıkları, kalbin en sık görülen kapak hastalıkları arasında yer alır. Özellikle mitral kapak yetmezliği zaman içinde kalbin iş yükünü artırarak nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı ve ileri evrelerde kalp yetersizliği gibi önemli sorunlara yol açabilir. Mitral kapak cerrahisinde amaç yalnızca kapaktaki sorunu düzeltmek değildir. Asıl hedef, kalbin doğal yapısını ve fonksiyonlarını mümkün olduğunca koruyarak uzun dönem sağlıklı çalışmasını sağlamaktır. Bu nedenle günümüzde uygun hastalarda mitral kapağın onarılması, kapak değişimine göre öncelikli yaklaşım olarak kabul edilmektedir.
Mitral Kapak Tamiri Nedir?
Mitral kapak tamiri, hastanın kendi kapağını koruyarak bozulmuş yapının yeniden onarılmasıdır. Kapakta oluşan sarkma, gevşeme, iplikçik kopması veya kapak halkasındaki genişleme gibi sorunlar farklı cerrahi tekniklerle düzeltilerek kapağın yeniden sağlıklı şekilde çalışması sağlanır. Her mitral kapak hastalığı farklı özellikler gösterir. Bu nedenle uygulanacak onarım tekniği de hastaya özel olarak planlanır. Amaç, kapağın doğal yapısını mümkün olduğunca koruyarak kalıcı ve güvenilir bir sonuç elde etmektir.
Neden Kapak Tamiri Tercih Edilir?
Uygun hastalarda mitral kapağın onarılması, günümüzde kapak cerrahisinin en önemli hedeflerinden biridir. Çünkü hastanın kendi kapağının korunması, kalbin doğal çalışma düzeninin devam etmesine olanak sağlar. Tamir edilen kapaklarda protez kapaklara bağlı bazı sorunlarla daha az karşılaşılır. Mekanik kapak kullanılan hastalarda gerekli olan ömür boyu kan sulandırıcı tedavi çoğu tamir hastasında gerekmez. Ayrıca enfeksiyon riski daha düşüktür ve kalbin pompalama fonksiyonları daha iyi korunur.
Kendi Dokunuz Korunur
Kalbin kendi kapak dokusunun ve kapağı kalp duvarına bağlayan liflerin (korda) korunması, kalbin sol karıncığının (sol ventrikül) kasılma gücünü ve doğal geometrisini korur. Kapak tamamen çıkarılıp yerine yapay bir kapak konulduğunda kalbin kasılma fonksiyonlarında zamanla zayıflama görülebilir. Tamirde ise kalp, doğal çalışma mekanizmasını kaybetmez.
Ömür Boyu Kan Sulandırıcı Kullanma Zorunluluğu Yoktur
- Metal Kapaklarda: Eğer kapak metal (mekanik) bir kapakla değiştirilirse, hastanın pıhtı oluşumunu engellemek için ömür boyu Coumadin (Warfarin) gibi güçlü kan sulandırıcı ilaçlar kullanması gerekir. Bu da sık sık kan tahlili yaptırmayı ve ciddi kanama risklerini beraberinde getirir.
- Tamirde: Kapak başarıyla tamir edildiğinde (veya biyolojik kapak kullanıldığında), ameliyattan sonraki ilk birkaç aydan sonra genellikle ömür boyu ağır kan sulandırıcı ilaç kullanılması gerekmez.
Enfeksiyon Riski Çok Daha Düşüktür
Kalbe dışarıdan yerleştirilen her yabancı cisim (özellikle yapay kapaklar), bakterilerin buraya tutunarak enfeksiyon oluşturma riskini (enfektif endokardit) artırır. Mitral kapak tamirinde ise yabancı malzeme kullanımı minimumda tutulduğu için enfeksiyon riski yapay kapaklara kıyasla oldukça düşüktür.
Uzun Dönem Kalp Sağlığı
Klinik araştırmalar, başarılı bir mitral kapak tamiri yapılan hastaların uzun dönem sağkalım oranlarının, kapak değişimi yapılan hastalara göre belirgin şekilde daha yüksek olduğunu göstermektedir. Kalbin kasılma gücü korunduğu için kalp yetersizliği gelişme riski çok daha azdır.
Yapay Kapak Aşınması Problemi Yoktur
- Biyolojik (Hayvan kaynaklı) Kapaklar: Genç veya orta yaşlı hastalara takıldığında ortalama 10-15 yıl içinde dejenere olur (aşınır) ve hastanın ikinci kez ameliyat olması gerekir.
- Tamirde: Başarılı bir tamir işlemi genellikle ömür boyu kalıcıdır ve kapağın "eskimesi" veya "aşınması" gibi bir durum söz konusu değildir.
Mitral Kapak Tamiri Nasıl Yapılır?
Ameliyat sırasında önce kapaktaki bozukluğun nedeni ayrıntılı olarak değerlendirilir. Daha sonra hastaya en uygun onarım yöntemi uygulanır. Kapak halkasının genişlediği durumlarda halka desteklenebilir (annüloplasti), kopmuş veya uzamış kapak iplikçikleri yapay kordalar ile yeniden oluşturulabilir ya da kapak yaprakçıkları yeniden şekillendirilebilir.
- Anestezi uygulanır. Hasta genel anestezi altında uyutulur.
- Kalbe ulaşılır. Cerrah:
- Göğüs kemiğini açan klasik yöntem (sternotomi) veya
- Uygun hastalarda küçük kesilerle yapılan minimal invaziv yöntem kullanabilir.
- Kalp-akciğer makinesine bağlanılır. Bu cihaz, ameliyat sırasında kan dolaşımını ve oksijenlenmeyi geçici olarak sağlar.
- Kapak onarılır. Sorunun nedenine göre farklı teknikler uygulanabilir:
- Sarkan kapakçığın düzeltilmesi
- Yırtılmış veya uzamış tendon iplikçiklerinin (korda) onarılması ya da yapay iplikçiklerle değiştirilmesi
- Fazla kapak dokusunun yeniden şekillendirilmesi
- Kapak çevresine destek amacıyla bir annüloplasti halkası yerleştirilmesi
- Kontrol edilir. Onarım tamamlandıktan sonra ekokardiyografi ile kapağın düzgün çalışıp çalışmadığı değerlendirilir.
- Ameliyat sonlandırılır. Kalp yeniden çalıştırılır, kanama kontrol edilir ve kesi kapatılır.
Minimal İnvaziv Mitral Kapak Cerrahisi
Gelişen cerrahi teknikler sayesinde uygun hastalarda mitral kapak ameliyatları göğüs kemiği tamamen açılmadan, sağ göğüs yan tarafından yapılan küçük kesilerle gerçekleştirilebilmektedir. Minimal invaziv cerrahinin amacı yalnızca daha küçük bir kesi yapmak değildir. Esas hedef, cerrahi güvenlikten ve onarım kalitesinden ödün vermeden hastaya daha konforlu bir iyileşme süreci sunabilmektir.
Ameliyat İçin Doğru Zamanlama Neden Önemlidir?
Cerrahi karar yalnızca hastanın şikâyetlerine göre verilmez. Düzenli kardiyolojik takip ve ekokardiyografik değerlendirme ile kalpte geri dönüşü olmayan değişiklikler oluşmadan önce en uygun zamanda tedavinin planlanması amaçlanır.
- Kalbin kalıcı olarak büyümesini önler. Mitral kapaktan uzun süre kan kaçtığında, sol karıncık ve sol kulakçık zamanla genişler. Başlangıçta bu değişiklikler telafi edilebilirken, ilerleyen dönemde kalıcı hale gelebilir.
- Kalp kası fonksiyonunu korur. Birçok hasta kendini iyi hissederken bile kalp kası yavaş yavaş güç kaybedebilir. Belirtiler ortaya çıktığında hasarın bir kısmı geri döndürülemez hale gelmiş olabilir.
- Mitral kapağın tamir edilebilme şansını artırır. Hastalık çok ilerlemeden yapılan cerrahide kapağın onarılma olasılığı genellikle daha yüksektir. İleri evrelerde ise kapak değişimi gerekme ihtimali artabilir.
- Yaşam kalitesi ve uzun dönem sonuçları iyileştirir. Uygun zamanda yapılan ameliyat; nefes darlığı, çabuk yorulma ve çarpıntı gibi belirtilerin düzelmesine yardımcı olur ve kalp yetersizliği gelişme riskini azaltabilir.
Kapak Değişimi Ne Zaman Gerekir?
Her mitral kapak tamir edilemeyebilir. İleri derecede kireçlenmiş, yaygın romatizmal değişiklikler göstermiş veya ciddi yapısal bozukluk gelişmiş kapaklarda değişim daha uygun bir seçenek olabilir.
İleri Derecede Kireçlenmiş (Romatizmal) Kapaklar
Ülkemizde kapak hastalıklarının en sık nedenlerinden biri çocukluk çağında geçirilen akut eklem romatizmasıdır. Romatizmal kapak hastalıkları zamanla kapakçıkları kalınlaştırır, birbirine yapıştırır ve aşırı derecede kireçlendirir (kalsifikasyon).
- Eğer kapak yaprakçıkları kireçten dolayı adeta taş gibi sertleşmişse ve hareket kabiliyetini tamamen yitirmişse, bu kapak dokusunu kesip biçerek tamir etmek imkansız hale gelir. Tek seçenek kapağı değiştirmektir.
Hem Darlık Hem de Yetersizliğin Birlikte Olması
Kapakta sadece kaçırma (yetersizlik) olduğunda tamir şansı çok yüksektir. Ancak kapak hem ileri derecede daralmış hem de ileri derecede kaçırıyorsa, kapağın yapısı tamamen fonksiyon dışı kalmış demektir. Bu tarz karmaşık ve ağır hasarlı durumlarda kapak değişimi tercih edilir.
Aktif veya Harap Edici Kapak Enfeksiyonları
Kalp kapağına yerleşen bakteriler (endokardit), kapak dokusunu adeta eriterek üzerinde delikler açabilir veya kapağı tutan lifleri tamamen koparabilir.
- Enfeksiyon nedeniyle kapağın büyük bir kısmının harap olduğu ve doku bütünlüğünün kaybolduğu akut durumlarda, enfekte dokular tamamen temizlenir ve yerine yeni bir protez kapak yerleştirilir.
Kalp Krizine Bağlı Akut Lif Kopmaları
Ağır bir kalp krizi sonrasında, mitral kapağı yerinde tutan ana kas yapıları (papiller kaslar) kopabilir. Bu durum ani ve çok ağır bir mitral yetersizliğine (akciğer ödemine) yol açar. Hayati tehlikenin çok yüksek olduğu bu acil durumlarda, zaman kaybetmemek ve en güvenli çözüme hızlıca ulaşmak adına genellikle direkt kapak değişimi yapılır.
Sonuç
Mitral kapak cerrahisinde günümüzdeki temel yaklaşım, mümkün olan her hastada kendi kapağını koruyabilmektir. Doğru hasta seçimi, uygun zamanlama ve deneyimli bir cerrahi ekip ile gerçekleştirilen mitral kapak tamiri, uzun dönem sonuçları son derece başarılı olan bir tedavi yöntemidir. Her hastanın kapak yapısı ve hastalığı farklıdır. Bu nedenle tedavi planı kişiye özel olarak oluşturulmalıdır. Amaç, yalnızca kapaktaki sorunu düzeltmek değil, hastanın uzun yıllar sağlıklı bir kalp fonksiyonu ile yaşamını sürdürmesini sağlamaktır.
Hazırlayanlar
* Web sitemizde yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla sunulmaktadır. Tanı ve tedavi süreci kişiye özeldir. Sağlık durumunuzun değerlendirilmesi ve uygun tedavi planının belirlenmesi için mutlaka bir hekime başvurunuz.
