-
Oligospermi ile Azospermi Arasındaki Fark Nedir?
-
Oligospermi Neden Olur?
-
Oligospermi Belirtileri Nelerdir?
-
Oligospermi Tanısı Nasıl Konulur?
-
Oligosperminin Nedeni Nasıl Araştırılır?
-
Oligospermi Tedavisi Nasıl Yapılır?
-
Oligospermi ile Hamile Kalınır mı?
Oligospermi veya oligozoospermi, menideki sperm yoğunluğunun referans değerlerin altında bulunmasıdır. Dünya Sağlık Örgütü'nün güncel referans verilerinde mililitrede yaklaşık 16 milyon sperm, alt referans sınırı olarak belirtilmektedir. Ancak bu değer tek başına oligospermide çocuk sahibi olup olunmayacağını göstermez.
Düşük sperm sayısı doğal gebelik olasılığını azaltabilir fakat oligospermi kesin olarak kısırlık anlamına gelmez. Sperm hareketliliği, yapısı, toplam hareketli sperm sayısı ve kadın partnerin üreme sağlığı birlikte değerlendirilmelidir.
Oligospermi ile Azospermi Arasındaki Fark Nedir?
Oligospermide menide sperm hücresi bulunur ancak sperm yoğunluğu referans aralığın altındadır. Azospermide ise semen analizinde sperm hücresi tespit edilemez.
Oligospermi farklı derecelerde görülebilir. Sperm sayısının çok düşük olduğu durumlar şiddetli oligospermi olarak değerlendirilebilir. Özellikle çok düşük sperm sayılarında hormonal, genetik ve yapısal nedenlerin araştırılması gerekebilir. Özellikle orta ve ağır dereceli olgularda oligospermi genetik faktörler nedeniyle ortaya çıkmış olabilir.
Tek bir semen analiziyle kesin sınıflandırma yapılmamalıdır. Sperm değerleri ateşli hastalık, stres, kullanılan ilaçlar ve örnek verme koşulları gibi etkenlere bağlı olarak değişebilir.
Oligospermi Neden Olur?
Oligospermi nedenleri arasında düşük sperm sayısı, testislerde sperm üretiminin azalması, üreme kanallarındaki sorunlar veya hormonal bozukluklar yer alır. Bazı hastalarda ise belirgin bir neden bulunamayabilir.
Varikosel
Varikosel, testis çevresindeki toplardamarların genişlemesidir. Testis sıcaklığını ve kan dolaşımını etkileyerek sperm üretiminde azalmaya yol açabilir.
Hormon Bozuklukları
Hipofiz bezi, hipotalamus ve testisler arasındaki hormonal sistem sperm üretimini kontrol eder. Testosteron, FSH veya LH hormonlarındaki bozukluklar sperm üretimini etkileyebilir.
Dışarıdan testosteron veya anabolik steroid kullanılması testis içindeki testosteron üretimini baskılayarak sperm sayısını ciddi biçimde azaltabilir. Çocuk sahibi olmak isteyen erkeklerin doktor önerisi olmadan testosteron kullanmaması gerekir.
Enfeksiyonlar
Kabakulak sonrası testis iltihabı, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve üreme sistemini etkileyen bazı enfeksiyonlar sperm üretimine veya sperm kanallarına zarar verebilir.
Genetik Nedenler
Kromozom bozuklukları ve Y kromozomundaki bazı genetik değişiklikler sperm üretimini etkileyebilir. Genetik inceleme özellikle sperm sayısının çok düşük olduğu hastalarda gündeme gelebilir.
Çevresel ve Yaşam Tarzı Faktörleri
Oligospermiyle ilişkili olabilecek faktörler şunlardır:
- Sigara kullanımı
- Yoğun alkol tüketimi
- Uyuşturucu veya anabolik steroid kullanımı
- Obezite
- Testislerin uzun süre yüksek sıcaklığa maruz kalması
- Radyasyon ve bazı kimyasal maddeler
- Kemoterapi ve bazı ilaçlar
- Yetersiz uyku ve sağlıksız beslenme
Bu faktörlerden birinin bulunması mutlaka oligospermi gelişeceği anlamına gelmez.
Oligospermi Belirtileri Nelerdir?
Oligospermi belirtileri çoğu zaman görünür değildir. Oligospermi çoğunlukla belirgin bir belirti oluşturmaz. Meni görünümü ve miktarı normal olabilir. Düşük sperm sayısı genellikle çiftin düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen gebelik elde edememesi üzerine yapılan semen analizinde fark edilir.
Altta yatan nedene bağlı olarak şu belirtiler görülebilir:
- Testiste ağrı, şişlik veya kitle
- Testis boyutlarında küçüklük
- Cinsel istekte azalma
- Sertleşme veya boşalma sorunları
- Vücut kıllarında azalma
- Meme dokusunda büyüme
- Daha önce geçirilmiş testis veya kasık ameliyatı öyküsü
Belirti bulunmaması sperm sayısının normal olduğunu göstermez.
Oligospermi Tanısı Nasıl Konulur?
Oligospermi tanısı için temel tanı yöntemi semen analizidir. Halk arasında sperm testi veya spermiogram olarak da adlandırılır.
Örnek verilmeden önce laboratuvarın belirttiği cinsel perhiz süresine uyulması gerekir. Örneğin tamamının steril kaba alınması ve uygun sürede laboratuvara ulaştırılması sonuçların güvenilirliği açısından önemlidir.
Sperm değerleri zaman içinde değişebildiğinden anormal bir sonuç genellikle belirli bir süre sonra tekrarlanır. Semen analizinde şu parametreler değerlendirilir:
- Meni hacmi
- Sperm yoğunluğu
- Toplam sperm sayısı
- Sperm hareketliliği
- Sperm morfolojisi
- Canlı sperm oranı
Yalnızca sperm yoğunluğunun düşük olması gebelik ihtimalini kesin olarak belirlemez.
Oligosperminin Nedeni Nasıl Araştırılır?
Üroloji veya androloji uzmanı tıbbi öyküyü değerlendirir ve genital muayene yapar. Gerekli durumlarda FSH, LH, testosteron ve prolaktin gibi hormonlar incelenebilir.
Testis ultrasonu, varikosel veya testis yapısıyla ilgili sorunların değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Meni hacminin düşük olduğu durumlarda boşalma kanalları ve retrograd ejakülasyon araştırılabilir.
Şiddetli oligospermide genetik testler istenebilir. Bu değerlendirmeler yalnızca nedenin belirlenmesi için değil, uygulanacak tedavinin ve yardımcı üreme yönteminin planlanması için de önemlidir.
Oligospermi Tedavisi Nasıl Yapılır?
Oligospermi tedavisi sperm sayısındaki düşüklüğün nedenine göre planlanır. Her hastada sperm sayısını artıran tek bir ilaç veya takviye bulunmamaktadır.
Tedavi seçenekleri arasında şunlar yer alabilir:
- Hormonal bozukluğa yönelik ilaç tedavileri
- Uygun hastalarda varikosel ameliyatı
- Aktif enfeksiyon varsa antibiyotik tedavisi
- Sperm üretimini baskılayan ilaçların doktor kontrolünde düzenlenmesi
- Sigara ve anabolik steroid kullanımının bırakılması
- Sağlıklı kilo aralığının desteklenmesi
- Aşırı sıcak ve zararlı kimyasal maruziyetinin azaltılması
- Aşılama, tüp bebek veya mikroenjeksiyon yöntemleri
Testosteron tedavisi sperm sayısını artırmak amacıyla kullanılmaz. Dışarıdan alınan testosteron sperm üretimini daha da baskılayabilir. Antioksidan ve vitamin takviyelerinin sperm parametreleri üzerindeki etkileri araştırılmaktadır. Ancak bu ürünlerin gebeliği veya canlı doğumu garanti ettiği gösterilmemiştir.
Oligospermi ile Hamile Kalınır mı?
Oligospermi bulunan bir erkekte doğal yolla gebelik oluşabilir. Gebelik ihtimali, sperm sayısının ne kadar düşük olduğuna, hareketli sperm oranına, kadının yaşına, yumurtlama durumuna ve tüplerin açıklığına göre değişir.
Hafif oligospermide düzenli ilişki ve altta yatan nedenin düzeltilmesi yeterli olabilir. Toplam hareketli sperm sayısına göre aşılama düşünülebilir. Sperm sayısının çok düşük olduğu durumlarda tüp bebek tedavisi ve mikroenjeksiyon uygulanabilir. Ancak orta dereceli oligospermi ve ağır oligospermi durumunda kapsamlı tedavi yürütülmesi gerekmektedir.
Tedavi seçimi yalnızca semen analizindeki tek bir değere göre yapılmamalıdır. Çiftin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
WHO’nun alt referans verilerinde sperm yoğunluğu yaklaşık 16 milyon/mL, toplam sperm sayısı ise 39 milyon/ejakülat olarak belirtilir. Bunlar kesin doğurganlık sınırları değildir.
Düzelme ihtimali altta yatan nedene bağlıdır. İlaç kullanımı, hormonal bozukluk veya yaşam tarzı faktörleriyle ilişkili durumlarda sperm sayısı artabilir. Genetik nedenlerde kalıcı düşüklük görülebilir.
Düşük sperm sayısı genellikle sertleşme, orgazm veya boşalma yeteneğini doğrudan etkilemez. Ancak hormonal bir sorun varsa cinsel istekte azalma gibi belirtiler görülebilir.
Sık boşalma tek bir semen örneğindeki sperm yoğunluğunu geçici olarak azaltabilir ancak kalıcı oligospermiye neden olmaz.
Yeni sperm hücrelerinin üretilip olgunlaşması yaklaşık üç ay sürdüğünden tedavi ve yaşam tarzı değişikliklerinin etkisi genellikle birkaç ay sonra değerlendirilebilir.
* Web sitemizde yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla sunulmaktadır. Tanı ve tedavi süreci kişiye özeldir. Sağlık durumunuzun değerlendirilmesi ve uygun tedavi planının belirlenmesi için mutlaka bir hekime başvurunuz.
Bu İçeriği Yapay Zeka İle Özetle
