-
Patent Duktus Arteriyozus (PDA) Nedir?
-
PDA’nın Nedeni Nedir?
-
PDA’lı Çocukların Belirtileri Nelerdir?
-
PDA Tanısı Nasıl Koyulur?
-
PDA Tedavisi Nasıldır? Anjiyo mu Ameliyat mı?
Patent Duktus Arteriyozus (PDA), anne karnındaki bebeklerde bulunması son derece doğal olan bir damarın, doğumdan sonra kapanmayıp açık kalması durumudur.
Normalde, bebek anne karnındayken akciğerlerini kullanmaz; oksijeni plasenta üzerinden alır. Bu nedenle, duktus arteriyozus adı verilen damar, temiz kanı akciğerlere uğratmadan doğrudan ana atardamara (aort) yönlendirir. Doğumla birlikte bebek ilk nefesini aldığında bu damar görevini tamamlar ve genellikle ilk 24-72 saat içinde kendiliğinden kapanır. Bu damar açık kalmaya devam ettiğinde buna "Patent" (açık) Duktus Arteriyozus adı verilir.
Patent Duktus Arteriyozus (PDA) Nedir?
PDA, gebelik esnasında bebeklerin akciğerlerinin kapalı olması nedeniyle şah damarı dediğimiz Aorta ile Akciğer atardamarı olan pulmoner Arter arasındaki damardır. Doğumdan önce açık olması gereken bu damar, doğumdan sonra akciğerlerin fonksiyon görmesiyle beraber büzüşmekte ve kapanmaktadır. Ancak bazı bebeklerde normal kapanma 1 aya kadar uzayabilmektedir. Bu kapanma gerçekleşmezse PDA adını verdiğimiz hastalık tablosu ortaya çıkar.
PDA’da aorta içindeki oksijence zengin yüksek basınçlı temiz kan PDA yoluyla oksijence fakir akciğere giden kan ile karışır. Böylece kalp akciğerlere fazladan ve gereksiz yere kan pompalar. Kalbin kanı fazladan pompalaması zamanla akciğer basıncının yükselmesine zarar görmesine neden olabilir. Yani akciğerlerde yüksek tansiyon meydana gelir.
PDA’nın neden olduğu hastalık tablosu damarın genişliğine ve kalbin tepkisine bağlı olarak ortaya çıkar. PDA, küçük, orta veya geniş olabilir. PDA’nın belirtileri deliğin büyüklüğü ve eşlik eden başka bir hastalığın varlığına bağlı olarak farklılık gösterir. Hastalığın tedavisi, deliğin büyüklüğüne, hastanın şikayetlerinin olup olmamasına ve kalbin genişleyip genişlemediğine bağlı olarak değişir.
PDA’nın Nedeni Nedir?
Doğumsal kalp hastalıklarının nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak özellikle Prematüre (Erken Doğan bebekler) PDA için yüksek risk ile karşı karşıyadırlar. Ayrıca annenin gebeliği esnasında kızamıkçık enfeksiyonu geçirmesi durumunda bebekte PDA görülme riski artar. Gebelik esnasında alınan bazı ilaçlar, gebelikte maruz kalınan radyasyon, bazı ağrı kesici ilaçlar, bazı genetik sendromlarda kalp hastalıklarının daha sık görüldüğü bilinmektedir. Ayrıca annesinde, babasında veya kardeşlerinde kalp hastalığı olanlarda bu risk 2-4 kat artmaktadır. Bu nedenle kalp hastalığı olan çocukların kardeşlerine de kalp muayenesi yapılması gereklidir.
PDA’lı Çocukların Belirtileri Nelerdir?
PDA’lı çocuklar PDA’nın büyüklüğüne ve eşlik eden kalp rahatsızlıklarına bağlı olarak erken dönemde de belirti verebilirler. Rutin muayenelerde genellikle kalpte sürekli bir üfürümün duyulması ile PDA’dan şüphelenilip yapılan tetkiklerle tanı konabilir. PDA’nın çapı orta veya geniş ise hastada çabuk yorulma, kalp enfeksiyonu, büyüme ve gelişme geriliği, akciğer tansiyonu ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonları şeklinde belirti verebilirler.
Küçük PDA (Açıklık Az Olduğunda)
- Genellikle belirtisizdir: Küçük açıklıklar çoğu zaman hiçbir şikayete yol açmaz.
- Üfürüm: Genellikle rutin doktor muayenesi sırasında stetoskopla duyulan "makine üfürümü" (sürekli üfürüm) sayesinde tesadüfen fark edilir.
Orta ve Geniş PDA (Açıklık Fazla Olduğunda)
Akciğerlere fazla kan pompalandığı için bebek ve çocuklarda belirgin semptomlar görülür:
- Beslenme Güçlüğü ve Çabuk Yorulma: Bebek emerken veya beslenirken çok çabuk yorulur, emmeyi yarım bırakır ve alnında aşırı terleme olur.
- Kilo Alamama (Gelişme Geriliği): Kalbin fazla çalışması nedeniyle kalori tüketimi artar ve bebek yeterli kilo alamaz.
- Hızlı ve Zorlu Nefes Alıp Verme: Soluk alırken kaburgaların içe çekilmesi, nefes darlığı veya hızlı solunum gözlenir.
- Sık Akciğer Enfeksiyonu: Akciğerlerdeki kan akışı arttığı için çocuk sık sık zatürre (pnömoni) veya bronşit geçirir.
- Çarpıntı ve Hızlı Kalp Atışı: Kalp, vücuda yeterli kanı ulaştırabilmek için normalden daha hızlı çalışır.
PDA Tanısı Nasıl Koyulur?
PDA’lı çocuklarda kalpte üfürüm duyulmasıyla PDA’dan şüphelenilir. Göğüs kafesinde sol üst tarafta sürekli üfürüm duyulması kuvvetle PDA düşündürür. Üfürüm saptandığı zaman hastaya EKO yapılması gerekir. Ekokardiyografi incelemesi esnasında PDA’nın çapı, kalpte genişlemeye yol açıp açmadığı, eşlik eden başka bir kalp hastalığı olup olmadığı tespit edilebilir.
Fizik Muayene ve Dinleme
- Aksiyal / Makine Üfürümü: PDA’nın en karakteristik bulgusu, doktorun stetoskopla dinlediğinde duyduğu, ritmik olmayan ve makine gürültüsünü andıran "sürekli üfürüm" sesidir.
- Nabız Kontrolü: Kalp atardamardan dokulara kanı güçlü pompalamaya çalıştığı için el ve ayak nabızları normalden daha güçlü ve sıçrayıcı hissedilebilir.
Temel Tanı Testleri
| Test Yöntemi | Ne İşe Yarar / Nasıl Yapılır? |
| Ekokardiyografi (EKO) | Tanı için altın standarttır. Kalbin ultrasonografik incelemesidir. Açıklığın yerini, büyüklüğünü ve akciğerlere ne kadar kan sızdığını net şekilde gösterir. Bebek veya çocuk için tamamen ağrısız ve zararsızdır. |
| Elektrokardiyogram (EKG) | Kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder. Geniş açıklıklarda kalbin sol veya sağ tarafında büyüme / zorlanma olup olmadığını anlamaya yardımcı olur. |
| Göğüs Röntgeni (Akciğer Grafisi) | Kalbin boyutunu ve akciğer damarlarındaki dolgunluğu/kan miktarını inceler. Kalpte büyüme veya akciğerde sıvı birikimi olup olmadığını gösterir. |
Nadir Durumlar İçin (Kalp Kateterizasyonu)
EKO incelemesinin yeterli olmadığı, karmaşık başka kalp bozukluklarının da eşlik ettiği veya doğrudan kasıktan girilerek kapatma işlemi (şemsiye yöntemi) planlandığı durumlarda kalp kateterizasyonu/anjiyografi yapılır.
PDA Tedavisi Nasıldır? Anjiyo mu Ameliyat mı?
PDA’nın tedavi kararı, deliğin büyüklüğüne ve yol açtığı etkilere göre karar verilir. Küçük olan takip altına alınırken, daha büyük deliklerin kapatılması tercih edilir. Kapatma için tercih edilen zaman hastadan hastaya değişkenlik gösterir. Genel olarak gelişme geriliği, kalp yetersizliğine ve kalpte büyümeye yol açmayan hastalara ilaç tedavisi verilerek yakın izlem yapılır. Hastada herhangi bir belirti yoksa hasta tercihen bir yaşına kadar bekletilir. Kapanmazsa o zaman kapatma yoluna gidilir. Bununla beraber çok daha erken aylarda bile PDA’nın kapatılması gerekebilir.
PDA’lar genel olarak anjiyo ile kapatılırlar. Ancak çok düşük doğum ağırlığı olan bebekler de ameliyat yoluyla kapatma daha fazla tercih edilen bir yöntemdir.
* Web sitemizde yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla sunulmaktadır. Tanı ve tedavi süreci kişiye özeldir. Sağlık durumunuzun değerlendirilmesi ve uygun tedavi planının belirlenmesi için mutlaka bir hekime başvurunuz.
Bu İçeriği Yapay Zeka İle Özetle
