Şaşılıkta Botoks Tedavisi

Son Güncelleme Tarihi 6.05.2026 16:04:48

Şaşılık, göz hareketlerinden sorumlu kaslarda gelişen kuvvet azlığı veya fazlalığı durumunda gözlerin birbiriyle olan paralelliğinin bozulması ile gelişir. İstinye Üniversitesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Betül Tuğcu, yıllardır şaşılık tedavisinde yeri olan fakat pek bilinmeyen Botoks yöntemiyle, ameliyata gerek kalmadan kaymayı düzelttiklerini dile getirdi. Bu tedavinin FDA onaylı olduğunu ve 1989 yılından itibaren uygulandığını belirten Dr. Tuğcu, “Botox tedavi yöntemini 20 yıldır hastalarımıza uyguluyoruz ve başarılı sonuçlar elde ediyoruz” dedi.

Şaşılıkta Botoks Tedavisi Nedir?

Botoks kasları harekete geçiren sinir uçlarına etki ederek kası felç olmasını sağlar. Etkisi 6 ay sürmektedir. Geçici bir felce sebep olmasına rağmen bu süre içinde kaslarda yapısal değişiklikler meydana gelir, böylece gözdeki kayma azalır.

İşte bu tedavinin çalışma prensibi ve detayları:

Nasıl Çalışır?

Göz küresini hareket ettiren altı adet kas bulunur. Şaşılıkta bu kaslar arasındaki güç dengesi bozulmuştur; bir kas diğerinden daha fazla çekiyor olabilir.

• Gevşetme: Botoks (Botulinum Toksini), hedeflenen göz kasına çok ince bir iğneyle enjekte edilir.
• Blokaj: İlaç, sinirden kasa giden sinyalleri geçici olarak durdurur.
• Dengeleme: Güçlü olan kas gevşediğinde, karşı tarafındaki zayıf kasın gözü merkeze çekmesine fırsat tanınır. Bu süreçte beyin, gözlerin yeni ve düzgün pozisyonuna alışmaya başlar.

Uygulama Süreci

1. Hazırlık: Genellikle damla yoluyla lokal anestezi yapılır. Çocuklarda veya çok hassas hastalarda kısa süreli hafif bir sedasyon tercih edilebilir.
2. İşlem: Doktor, özel bir cihaz (EMG) yardımıyla en doğru kası tespit eder ve botoksu enjekte eder. İşlem toplamda 5-10 dakika sürer.
3. Sonrası: Hasta hemen günlük hayatına dönebilir. Cerrahi bir kesi veya dikiş olmadığı için iyileşme süreci oldukça hızlıdır.

Etki Süresi ve Kalıcılık

Botoksun etkisi genellikle 3 ila 7 gün içinde başlar. İlacın kas üzerindeki doğrudan etkisi 3-6 ay sürer. Birçok hastada ilaç vücuttan atılsa bile gözler düzgün kalmaya devam edebilir. Bunun sebebi, botoks etkiliyken karşıt kasın kısalıp güçlenmesi ve beynin "tek ve düz bakma" yetisini yeniden kazanmasıdır. Bazı durumlarda ise işlemin tekrarlanması gerekebilir.

Kimler İçin Uygundur?

• Bebekler: Erken evre içe kaymalarda (infantil esotropya) cerrahi riskini azaltmak için.
• Ani Gelişen Kaymalar: Travma veya felç sonucu aniden ortaya çıkan şaşılıklarda.
• Cerrahi Sonrası: Ameliyat sonrası tam düzelme sağlanamayan vakalarda ince ayar yapmak için.
• Tiroid Hastalığına Bağlı Kaymalar: Göz kaslarının sertleştiği durumlarda.

Avantajları Nelerdir?

• Ameliyatsızdır: Kesi, kanama veya dikiş izi kalmaz.
• Hızlıdır: Klinik şartlarında uygulanabilir, hastanede yatış gerektirmez.
• Dönüştürülebilirdir: Eğer sonuç istenilen gibi olmazsa etkisi birkaç ay içinde geçer; yani kalıcı bir anatomik değişiklik yapmaz.

Şaşılıkta botoks tedavisi, özellikle uygun hasta seçildiğinde oldukça yüksek başarı oranlarına sahiptir ancak her kayma türü için (örneğin çok yüksek dereceli kaymalar) uygun olmayabilir.

Botoks Yöntemi Hangi Şaşılık Tiplerinde Etkili?

Botoks yönteminin bazı şaşılık tiplerinde çok etkili olduğunu ve ilk tercih olarak uyguladıklarını vurgulayan Dr. Tuğcu, "En etkili olduğu şaşılık tipinin ise göz kası felçlerine bağlı olarak aniden gelişen şaşılık tipleri olduğunu söyledi. Bu şaşılık tiplerinde cerrahi tedavi ile düzelme sağlamak için en az 6 ay beklemek gerekiyor. Fakat bu hastalarda kaymaya bağlı olarak çift görme sorunu geliştiği için 6 aylık bu süre çok sıkıntılı geçiyor. Bu dönemde biz botoksu uygulayarak, hem hastanın çift görmesini ortadan kaldırıyoruz, hem de gözdeki kaymayı düzeltiyoruz" dedi.

Botoks yönteminin doğum sonrası gelişen şaşılıklarda da ilk tercih olarak kullanıldığını söyleyen Tuğcu, "Erken yaşta ameliyat olması gereken bebeklerde anestezi riski çok fazla olduğu için bu yaş grubunda da botoks uygulamasını tercih ediyoruz" ifadelerinde bulundu. Doğumsal beyin patolojisi olan bebeklerde gelişen şaşılığın tedavisinin normal bebeklere göre daha zorlu olduğunu belirten Tuğcu, "Bu tip şaşılıklarda kayma sıklıkla değişken olduğu için yine botoks yöntemini öncelikle tercih ediyoruz ve iyi sonuçlar alıyoruz" dedi.

Şaşılık ameliyatları sonrasında tam düzelme sağlanamadığında da botoksun kullanıldığına dikkat çeken Tuğcu, "Özellikle küçük açılı kaymalar olduğunda botoks ile daha başarılı sonuçlar sağlayabiliyoruz” dedi. Ayrıca “bazı şaşılık ameliyatlarında başarıyı arttırmak için botoks kullanabiliyoruz” diyerek sözlerine devam etti. Ek olarak şaşılığı yeni başlayan hastalarda erken evrede uyguladığımız botoks tedavisi ile kaymayı düzeltebiliyoruz. Ayrıca, kayması sabit olmayan ve araklıklı kayması olan olgularda da botoks ile başarılı sonuçlar alıyoruz.

Bebeklerde ve Çocuklarda Erken Dönem Şaşılıklar

Erken yaşta ortaya çıkan şaşılıklarda botoks, cerrahiye geçmeden önce değerlendirilebilecek minimal invaziv bir seçenektir. Özellikle infantil ezotropya gibi durumlarda, erken dönemde uygulandığında:

• Göz kasları arasındaki dengenin sağlanmasına yardımcı olabilir
• Binoküler görmenin gelişimini destekleyebilir
• Bazı hastalarda cerrahi ihtiyacını azaltabilir veya geciktirebilir

Ancak çocuk hastalarda doz ayarlaması ve uygulama deneyimi büyük önem taşır.

Travma Sonrası Gelişen Ani Göz Kaymaları

Kafa travması veya orbital yaralanmalar sonrası gelişen akut şaşılıklarda botoks etkili bir geçiş tedavisi olabilir. Bu durumlarda:

• Hasar gören sinir veya kasın iyileşme sürecinde denge sağlanır
• Çift görme (diplopi) şikâyeti azaltılabilir
• Kalıcı cerrahi kararı öncesi fonksiyonel değerlendirme yapılabilir

Özellikle ani gelişen kaymalarda erken müdahale avantaj sağlayabilir.

Felçli Şaşılıklar (Nörojenik Şaşılık)

Kraniyal sinir felçlerine bağlı gelişen şaşılıklarda (örneğin 3., 4. veya 6. sinir felçleri), botoks sık kullanılan bir tedavi seçeneğidir. Bu hastalarda:

• Felçli kasın karşıt (antagonist) kası geçici olarak zayıflatılır
• Gözün orta hatta yaklaşması sağlanır
• Diplopi azaltılabilir

Ayrıca sinir iyileşmesi süresince kas kontraktürü gelişmesini önlemeye yardımcı olabilir.

Cerrahi Sonrası Düzeltme İhtiyacı Duyulan Vakalar

Şaşılık cerrahisi sonrası istenilen hizalanmanın tam sağlanamadığı veya rezidüel kaymanın kaldığı durumlarda botoks tamamlayıcı bir yöntem olarak kullanılabilir. Bu vakalarda:

• Küçük açılı kalıntı kaymalar düzeltilebilir
• Yeniden cerrahi gereksinimi azaltılabilir
• Daha hassas kas dengesi sağlanabilir

Sonuç olarak botoks tedavisi, doğru endikasyonlarda uygulandığında etkili ve güvenli bir yöntemdir. Ancak her şaşılık hastası için uygun değildir; tedavi planı mutlaka bireyselleştirilmelidir.

Botoks Uygulama Süreci: Adım Adım

Şaşılık tedavisinde botoks uygulaması, ameliyathane şartları gerektirmeyen, ancak yüksek hassasiyet ve uzmanlık isteyen teknik bir prosedürdür. İşlemin başarısı, hazırlık aşamasından uygulama tekniğine kadar her adımın titizlikle yönetilmesine bağlıdır.

1. İşlem Öncesi Hazırlık ve Muayene

Tedaviye karar verilmeden önce kapsamlı bir oftalmolojik muayene yapılır. Bu aşama, botoksun cerrahiye göre daha avantajlı olup olmayacağını belirlemek açısından kritiktir.

• Kayma Derecesinin Ölçümü: "Prizm testi" gibi yöntemlerle gözdeki kayma açısı farklı yönlerde ölçülür.
• Kas Fonksiyonlarının Değerlendirilmesi: Hangi kasın aşırı aktif, hangisinin felçli veya zayıf olduğu tespit edilir.
• Anestezi Hazırlığı: Erişkinlerde genellikle göz yüzeyini uyuşturan topikal anestezi damlaları yeterli olur. Ancak çocuklarda veya iğne fobisi olan hastalarda işlemin güvenle tamamlanabilmesi için hafif bir sedasyon (yüzeysel uyku hali) planlanır.
• Tıbbi Geçmiş Kontrolü: Hastanın kas hastalıkları (Myasthenia Gravis gibi) veya kan sulandırıcı ilaç kullanımı olup olmadığı sorgulanır.

2. Uygulama Tekniği

Botoks, göz küresinin dışındaki milimetrik kaslara enjekte edilir. İlacın tam olarak doğru noktaya verilmesi için iki temel yöntem kullanılır:

• EMG (Elektromiyografi) Yardımlı Enjeksiyon: En yaygın ve güvenilir yöntemdir. Botoks enjektörünün ucuna bağlı ince bir elektrot, kasın elektriksel aktivitesini ölçer. İğne kasa girdiğinde cihazdan gelen "ses" artar; bu sesin en yüksek olduğu nokta, ilacın en etkili olacağı bölgedir. Bu yöntem "hedefe kilitlenme" sağlar.
• Direkt Enjeksiyon (Gözlemsel): Bazı belirgin vakalarda veya anatomik olarak kasın rahatça izlenebildiği durumlarda, cerrahın doğrudan gözlemiyle enjeksiyon yapılabilir.
• İşlem Süresi: Her bir kas için enjeksiyon süreci yaklaşık 2 ila 5 dakika sürer. Genellikle tek bir enjeksiyon yeterli olsa da, bazen her iki göze de uygulama yapılabilir.

3. İşlem Sonrası İyileşme Süresi

Botoks uygulamasının en büyük avantajlarından biri, hastanın sosyal hayatına neredeyse hiç ara vermeden devam edebilmesidir.

1. İlk Dakikalar: İşlemden hemen sonra gözde hafif bir batma veya dolgunluk hissi olabilir. Gözün kapatılmasına genellikle gerek duyulmaz; ancak bazı durumlarda birkaç saatlik bir bandaj önerilebilir.
2. Etkinin Başlaması: Botoksun kası gevşetmeye başlaması hemen gerçekleşmez. İlk etkiler genellikle 24-48 saat sonra görülmeye başlanır; net sonuç ise 1. haftanın sonunda ortaya çıkar.
3. Görünümdeki Değişiklik: Enjeksiyon noktasında bazen küçük bir kızarıklık veya yüzeysel bir kanlanma oluşabilir. Bu durum tamamen zararsızdır ve birkaç gün içinde kendiliğinden geçer.
4. Kontrol Randevusu: Genellikle 1. veya 2. haftada hasta kontrole çağrılarak kayma açısındaki düzelme ve göz hareketleri kontrol edilir.

Şaşılıkta Botoks Tedavisinin Avantajları

Botoksun en önemli avantajını ‘’kolay uygulanabilir bir yöntem’’ olduğunu vurgulayan Dr. Betül Tuğcu, "Çocuklarda genel anestezi yöntemi ile botoks tedavisini uyguluyoruz. Ancak anestezi için sedoaneljesi dediğimiz daha az riskli bir yöntemi kullanıyoruz" diye konuştu. Botoks yönteminin yetişkinlerde ise, genel anesteziye gerek kalmadan topikal anestezik damlayla uygulandığını dile getiren Tuğcu, "Özel EMG cihazının, dokulara ve damarlara zarar vermeyen özel iğnesi ile kasın sinirle buluştuğu olduğu bölgeye botoks ilacını veriyoruz. Uygulama yaklaşık 3 dakika sürüyor ve hasta tedavinin hemen ardından normal yaşantısına devam edebiliyor. Uygulanan bölgede iz bırakmayan bu yöntem, sonrasında tekrarlanabiliyor. Botoks yönteminin en önemli avantajlarından biri de enjeksiyonun tekrarlanabilmesi ve hastanın ilerideki cerrahi tedavi şansını etkilememesi" yorumunda bulundu.

Cerrahi Kesisi ve Dikiş Olmaması

Botoks uygulaması enjeksiyon yoluyla gerçekleştirilir; bu nedenle cerrahi kesi, dikiş veya ameliyat sonrası yara bakımı gerektirmez. Bu durum:

• Enfeksiyon riskini azaltır
• İyileşme süresini kısaltır
• Hastanın günlük yaşama daha hızlı dönmesini sağlar

Ayrıca göz dokularında kalıcı cerrahi değişiklikler oluşturmadığı için daha koruyucu bir yaklaşımdır.

Genel Anestezi Gerektirmeyen Durumlar

Botoks tedavisi çoğu erişkin hastada lokal anestezi ile veya bazen anesteziye gerek kalmadan uygulanabilir. Bu da:

• Genel anesteziye bağlı riskleri ortadan kaldırır
• Özellikle sistemik hastalığı olan bireylerde daha güvenli bir seçenek sunar
• İşlem süresini ve hastanede kalış ihtiyacını azaltır

Çocuk hastalarda ise genellikle kısa süreli sedasyon tercih edilebilir.

Geri Dönüşümlü ve Ayarlanabilir Olması

Botoksun etkisi geçicidir (genellikle 3–4 ay sürer). Bu özellik önemli bir avantajdır çünkü:

• Kalıcı bir müdahale olmadan tedaviye yanıt gözlemlenebilir
• Gerekirse doz ve uygulama bölgesi yeniden ayarlanabilir
• İstenmeyen etkiler zamanla kendiliğinden düzelir

Bu yönüyle botoks, özellikle cerrahi öncesi “deneme tedavisi” olarak da değerlendirilebilir ve hasta için daha esnek bir tedavi planı sunar.

Hazırlayanlar

Prof. Dr. Betül Tuğcu

Göz Hastalıkları

Liv Hospital Ulus

Doktor Profili

* Web sitemizdeki içerikler sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz. Sayfa içeriğinde Liv Hospital'da tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren ögelere yer verilmemiştir.