Rahim Filmi (HSG) Nedir? Rahim Filmi Neden Çekilir?
-
Rahim Filmi Nedir?
-
Rahim Filmi Neden Çekilir?
-
Rahim Filmi Ne Zaman Çekilir?
-
Rahim Filmine Nasıl Hazırlanılır?
-
Rahim Filmi Nasıl Çekilir?
-
Rahim Filmi Ağrılı mı?
-
Rahim Filmi Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?
-
Rahim Filmi Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?
-
Rahim Filminin Riskleri Nelerdir?
-
Rahim Filminden Sonra Hamile Kalınır mı?
Rahim filmi veya tıbbi adıyla histerosalpingografi (HSG), rahim boşluğunun yapısını ve fallop tüplerinin açık olup olmadığını değerlendiren bir görüntüleme yöntemidir. İşlem sırasında rahim içine kontrast madde verilir ve bu maddenin rahim ile tüplerdeki ilerleyişi röntgen görüntüleriyle takip edilir.
HSG en sık gebelik oluşmamasının nedenlerini araştırmak amacıyla kullanılır. Tüplerde tıkanıklık, rahim içi yapışıklık veya doğuştan gelen rahim şekil bozuklukları hakkında bilgi sağlayabilir. Ancak yumurtalık rezervi, yumurtlama ve sperm özellikleri gibi diğer doğurganlık faktörlerini değerlendirmez.
Rahim Filmi Nedir?
Rahim filmi, rahim boşluğunun ve yumurtalıklarla rahim arasında bağlantı kuran fallop tüplerinin görüntülenmesini sağlayan, kısa süreli bir radyolojik incelemedir. HSG kısaltması, işlemin tıbbi adı olan 'histerosalpingografi' ifadesinden gelir.
İşlem sırasında rahim ağzından ince bir kateter yerleştirilir ve rahim içine sıvı kontrast madde verilir. Kontrast maddenin rahim boşluğunu doldurması ve tüplerden geçerek karın boşluğuna ulaşması floroskopi adı verilen hareketli röntgen yöntemiyle görüntülenir.
Kontrast madde tüplerden ilerleyip karın boşluğuna yayılıyorsa tüplerin açık olduğu düşünülür. Maddenin belirli bir noktadan sonra ilerlememesi ise tüplerde tıkanıklık olabileceğini gösterebilir. Rahim filmi tüplerin tıkalı olması durumunu kesin olarak ortaya koyduğu için doktorun izleyeceği tedavi yolunu (tüp bebek tedavisi veya laparoskopi gibi) belirlemesinde kritik bir rol oynar.
Rahim Filmi Neden Çekilir?
Rahim filmi çektirmek genellikle kadın infertilitesi değerlendirmesinin bir parçası olarak istenir. Gebeliğin oluşabilmesi için sperm hücresinin fallop tüpünde yumurtaya ulaşması ve döllenmiş yumurtanın rahme ilerleyebilmesi gerekir. Tüplerden birinin veya her ikisinin tıkalı olması bu süreci engelleyebilir.
HSG’nin istenebileceği başlıca durumlar şunlardır:
- Fallop tüplerinin açık olup olmadığının değerlendirilmesi
- Gebelik oluşmamasının nedenlerinin araştırılması
- Tüplerde enfeksiyon veya ameliyata bağlı hasardan şüphelenilmesi
- Rahim boşluğunun şeklinin incelenmesi
- Rahim içinde yapışıklık, polip veya miyom olasılığının araştırılması
- Doğuştan gelen rahim anomalilerinin değerlendirilmesi
- Tekrarlayan gebelik kayıplarının araştırılması
- Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı
- Tüplere yönelik ameliyatların ardından açıklığın kontrol edilmesi
HSG, rahim boşluğundaki bazı sorunlar hakkında ön bilgi sağlayabilir. Örneğin, yapışıklık için rahim filmi tüplerdeki yapışıklık durumunu detaylı bir şekilde görüntüleyerek kesin teşhisin konulmasını sağlar.
Kesin değerlendirme için ultrason, sonohisterografi, histeroskopi veya laparoskopi gibi ek yöntemlere ihtiyaç duyulabilir. Doktorlar, hastanın işlem sırasında ağrı, kramp veya endişe duymasını engellemek amacıyla hafif sedasyon altında gerçekleştirilen anestezili rahim filmi veya ilaçlı rahim filmi çekilmesine karar verebilir.
Rahim Filmi Ne Zaman Çekilir?
Rahim filmi genellikle adet kanaması sona erdikten sonra ve yumurtlama gerçekleşmeden önce çekilir. Düzenli adet gören kişilerde bu dönem çoğunlukla adet kanamasının başladığı ilk gün esas alınarak döngünün 7–10. günleri arasına denk gelir.
Bu zamanlamanın tercih edilmesinin iki temel nedeni vardır:
- İşlem sırasında gebelik bulunma ihtimalini en aza indirmek
- Adet sonrasında daha ince olan rahim iç tabakasını daha net görüntülemek
Adetleri düzensiz olan kişilerde işlem zamanı doktor tarafından kişiye özel olarak belirlenir. HSG filmi öncesinde gebelik ihtimalinin bulunmadığından emin olunması gerekir. İşlemin yapılacağı merkez, adet başlangıcından HSG gününe kadar korunmasız ilişkiden kaçınılmasını veya gebelik testi yapılmasını isteyebilir.
Rahim filminden sonra hamile kalanlar genellikle HSG işlem sırasında kullanılan kontrast ilacın (ilaçlı suyun) tüpleri açması sayesinde, sonraki birkaç ay içinde gebe kalma şanslarının arttığını belirtmektedir.
Rahim Filmine Nasıl Hazırlanılır?
Rahim filmi öncesinde kullanılan ilaçlar, bilinen alerjiler ve daha önce yaşanan kontrast madde reaksiyonları doktora bildirilmelidir. Özellikle iyot içeren kontrast maddelere karşı reaksiyon öyküsü varsa işlem öncesinde gerekli önlemler planlanabilir.
Aktif pelvik enfeksiyon, kötü kokulu vajinal akıntı, ateş veya tedavi edilmemiş cinsel yolla bulaşan enfeksiyon bulunması durumunda HSG ertelenebilir. Çünkü işlem mevcut enfeksiyonun üst genital bölgelere yayılmasına neden olabilir.
Doktorun önerisine göre işlemden önce ağrı kesici kullanılabilir. Enfeksiyon açısından yüksek risk taşıyan bazı kişilere işlem öncesinde veya sonrasında antibiyotik verilebilir. Ancak antibiyotik her hastada rutin olarak kullanılmaz.
HSG çoğunlukla anestezi ve açlık gerektirmez. Sedasyon planlanan özel durumlarda ise açlık konusunda sağlık kuruluşunun talimatlarına uyulmalıdır.
Rahim Filmi Nasıl Çekilir?
HSG genellikle hastanede veya görüntüleme merkezinde, ayaktan gerçekleştirilen bir işlemdir. İşlem basamakları genel olarak şöyledir:
- Hasta röntgen masasına jinekolojik muayene pozisyonunda uzanır.
- Vajinaya spekulum yerleştirilerek rahim ağzı görüntülenir.
- Rahim ağzı uygun solüsyonla temizlenir.
- Rahim ağzından ince bir kateter rahim boşluğuna ilerletilir.
- Kateter aracılığıyla kontrast madde yavaşça verilir.
- Maddenin rahim boşluğu ve tüplerdeki ilerleyişi floroskopiyle izlenir.
- Farklı açılardan görüntü alınması için hastadan pozisyon değiştirmesi istenebilir.
- Görüntüler tamamlandığında kateter çıkarılır.
İşlemin tamamı hazırlıkla birlikte genellikle yaklaşık 15–30 dakika sürer. Kontrast maddenin verilmesi ve görüntülerin alınması ise bu sürenin daha kısa bir bölümünü oluşturur.
Rahim Filmi Ağrılı mı?
Rahim filmi sırasında hissedilen ağrı kişiden kişiye değişir. Kateterin yerleştirilmesi ve kontrast maddenin verilmesi sırasında adet sancısına benzeyen kısa süreli kramplar oluşabilir.
Tüplerde tıkanıklık bulunması, rahim ağzının dar olması veya kişinin ağrı hassasiyetinin yüksek olması rahatsızlık hissini artırabilir. Ağrı çoğunlukla işlem sona erdikten kısa süre sonra azalır.
İşlemle ilgili yoğun kaygısı veya daha önce ağrılı jinekolojik muayene öyküsü bulunan kişiler bunu önceden doktoruyla paylaşmalıdır. Gerektiğinde ağrı kontrolüne yönelik farklı seçenekler değerlendirilebilir.
Rahim Filmi Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?
HSG görüntüleri radyoloji uzmanı tarafından incelenir ve hazırlanan rapor işlemi isteyen hekim tarafından değerlendirilir.
Tüplerin Açık Olması
Kontrast madde her iki tüpten ilerleyerek karın boşluğuna dağılıyorsa tüpler açık olarak değerlendirilir. Ancak bu sonuç tüplerin hareket ve işlevlerinin tamamen normal olduğunu tek başına göstermez.
Tüplerde Tıkanıklık Görülmesi
Kontrast maddenin tüpün belirli bir bölümünden ileri geçmemesi tıkanıklık şüphesi oluşturur. Tıkanıklığın rahme yakın veya yumurtalığa yakın bölümde olduğu görüntüler üzerinden belirlenebilir.
Bazen rahim ve tüp kaslarında oluşan geçici spazm, gerçek bir tıkanıklık olmadığı halde tüpün kapalı görünmesine neden olabilir. Şüpheli sonuçlarda işlemin tekrarlanması veya farklı bir değerlendirme yöntemi kullanılması gerekebilir.
Rahim Boşluğunda Düzensizlik Görülmesi
Rahim boşluğunun şekli, doğuştan gelen rahim anomalileri, yapışıklıklar, rahim polipleri veya rahim boşluğuna doğru büyüyen miyomlar hakkında bilgi edinilebilir. HSG’de şüpheli bir görünüm tespit edilirse histeroskopi veya ultrason istenebilir.
Rahim Filmi Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?
İşlemden sonra kısa süreli adet benzeri kramplar, hafif kanama veya lekelenme görülebilir. Kontrast maddenin bir kısmının vajinadan gelmesine bağlı sulu veya yapışkan bir akıntı da oluşabilir. İşlem sonrasında hijyenik ped kullanılabilir. Tampon kullanımı, cinsel ilişki, vajinal duş ve banyo konusunda işlemi gerçekleştiren merkezin önerilerine uyulmalıdır.
Aşağıdaki belirtilerden biri görülürse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
- Giderek şiddetlenen kasık veya karın ağrısı
- Yoğun vajinal kanama
- Ateş veya titreme
- Kötü kokulu vajinal akıntı
- Bayılma veya belirgin baş dönmesi
- Nefes darlığı, yaygın döküntü veya yüz bölgesinde şişme
Bu belirtiler enfeksiyon, yoğun kanama veya kontrast maddeye karşı gelişen reaksiyonla ilişkili olabilir.
Rahim Filminin Riskleri Nelerdir?
HSG genel olarak güvenli ve komplikasyon ihtimali düşük bir işlemdir. Olası riskler arasında pelvik enfeksiyon, kontrast maddeye karşı alerjik reaksiyon, kanama, rahim ağzında yaralanma ve çok nadiren rahim duvarında hasar yer alır.
İşlemde düşük miktarda iyonlaştırıcı radyasyon kullanılır. Tetkik yumurtlamadan önce ve gebelik bulunmadığı doğrulanarak yapıldığında radyasyona bağlı risk oldukça düşüktür. HSG hamilelik sırasında uygulanmaz.
Rahim Filminden Sonra Hamile Kalınır mı?
Rahim filmi doğurganlığı değerlendirmek amacıyla yapılan bir tanı yöntemidir ve tüplerdeki kalıcı, yapısal tıkanıklıkları tedavi etmez. Hamile kalmak için kapsamlı tedavi görmek isteyen çiftler tüp bebek tedavisi dahil olmak üzere kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarına başvurmalıdır. Bununla birlikte kontrast maddenin geçişi sırasında küçük mukus tıkaçlarının veya hafif birikintilerin temizlenebileceği düşünülmektedir.
Bazı araştırmalarda, özellikle yağ bazlı kontrast madde kullanılan belirli hasta gruplarında HSG sonrasında gebelik oranlarının artabileceği bildirilmiştir. Ancak bu etki her kişide görülmez ve rahim filmi bir infertilite tedavisi olarak değerlendirilmemelidir.
İşlem sonrasında ne zaman korunmasız ilişkiye girilebileceği, kullanılan kontrast maddeye ve kişinin klinik durumuna göre doktor tarafından belirtilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kontrast madde küçük mukus tıkaçlarını temizleyebilir ancak yapışıklık veya yapısal hasar nedeniyle tamamen kapanmış tüpleri açmaz. Kapalı görülen tüpler için ek tetkik veya tedavi gerekebilir.
HSG çoğunlukla anestezi kullanılmadan yapılır. Ağrı hassasiyeti veya rahim ağzıyla ilgili özel bir durum varsa ağrı kontrolü ve sedasyon seçenekleri değerlendirilebilir.
Sonuç, geçici tüp spazmından etkilenmiş olabilir. Hekim; tıkanıklığın konumuna ve diğer bulgulara göre tekrar HSG, ultrasonla tüp değerlendirmesi veya laparoskopi isteyebilir.
İşlemden sonra birkaç gün sürebilen hafif kanama veya lekelenme görülebilir. Yoğun kanama, şiddetli ağrı, ateş veya kötü kokulu akıntı normal kabul edilmez.
HSG doğrudan yumurtalıklara müdahale edilen bir işlem değildir. Kullanılan radyasyon miktarı düşüktür ve işlem gebelik bulunmadığından emin olunan, yumurtlamadan önceki dönemde planlanır.
* Web sitemizde yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla sunulmaktadır. Tanı ve tedavi süreci kişiye özeldir. Sağlık durumunuzun değerlendirilmesi ve uygun tedavi planının belirlenmesi için mutlaka bir hekime başvurunuz.
Bu İçeriği Yapay Zeka İle Özetle
