Akciğer Grafisi Nedir? Neden ve Nasıl Çekilir?
-
Akciğer Grafisi Nedir?
-
Akciğer Grafisi Neden Çekilir?
-
Akciğer Grafisi Hangi Hastalıklarda Kullanılır?
-
Akciğer Grafisi Nasıl Çekilir?
-
Normal ve Anormal Akciğer Grafisi
-
Akciğer Grafisi Sonucu ve Raporu
-
Akciğer Grafisi Nerede Çekilir?
Akciğer grafisi, X ışınıyla akciğerlerin, kalbin ve göğüs kafesinin görüntülendiği bir tetkiktir. Öksürük, nefes darlığı veya göğüs ağrısının nedenini araştırmak, bir hastalığı izlemek ya da ameliyat öncesi kontrol için istenir. Çekim ayakta, nefes tutularak birkaç saniyede yapılır ve ağrısızdır. Görüntüleri radyoloji uzmanı değerlendirip raporlar, sonucu tetkiki isteyen hekim hastaya açıklar.
Akciğer Grafisi Nedir?
Akciğer grafisi, akciğerleri, kalp gölgesini ve kaburgaları X ışınıyla gösteren bir yöntemdir. Akciğer grafisi ve akciğer röntgeni, göğüs röntgeniyle aynı tetkiktir; röntgen ve floroskopi görüntüleme yöntemleri arasında en yaygın kullanılan yöntemlerden biridir. Bu tetkik akciğerlerin yanında hava yollarını, büyük damarları, omurgayı ve diyaframı da gösterir.
Görüntü, dokuların X ışınını farklı oranlarda tutmasıyla oluşur. RadiologyInfo'ya göre kemikler ışının çoğunu tuttuğu için beyaz, kas ve yağ gibi yumuşak dokular gri, hava ise siyah görünür. Sağlıklı akciğer dokusu çoğunlukla hava içerdiğinden filmde koyu renkte izlenir. Çekim hızlı ve kolay olduğu için akciğer grafisi, acil servislerde de sık kullanılan ilk görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Akciğer Grafisi Neden Çekilir?
Akciğer grafisi, göğüs şikâyetlerinin nedenini araştırmak ve hastalıkları izlemek için çekilir. MedlinePlus'a göre başlıca nedenler şu şekildedir:
- Geçmeyen öksürük veya kanlı balgam
- Nefes darlığı ve ateş
- Göğüs ağrısı veya darbe sonrası kaburga kırığı şüphesi
- Tüberküloz veya akciğer kanseri şüphesi
- Kalp yetmezliği ve diğer kalp sorunlarının değerlendirilmesi
- Göğüs hastalıkları değerlendirmesi sırasında bulgu takibi
- Kalp pili veya kateter gibi tıbbi cihazların yerinin kontrolü
- Ameliyat öncesi değerlendirme
Hekim, önceki grafide görülen bir değişikliği izlemek için aynı çekimi belirli aralıklarla tekrarlatabilir. Bu tekrarlanan çekimlere seri akciğer grafisi denir.
İşe Giriş Akciğer Grafisi
İşe giriş akciğer grafisi, bazı iş yerlerinde işe başlarken yapılan muayenenin parçasıdır. Tozla Mücadele Yönetmeliği, tozlu ortamda çalışanlarda grafi çekiminin işe girişte ve iş yeri hekiminin belirlediği aralıklarla yapılmasını öngörür. Bu kapsamdaki grafiler, işe başlarken akciğerlerin durumunu kayda geçirir ve sonraki kontrollerde karşılaştırma imkânı verir.
Akciğer Grafisi Hangi Hastalıklarda Kullanılır?
Akciğer grafisi pek çok hastalığın değerlendirilmesinde kullanılır. Bununla birlikte bazı hastalıklarda grafi normal görünebilir veya hastalığa özgü olmayan bulgular ortaya çıkabilir:
| Hastalık | Grafide görülebilecek bulgu | Not |
|---|---|---|
| Zatürre (pnömoni) | Akciğer dokusunda yoğunluk artışı (konsolidasyon) | Tanıda sık kullanılır; erken dönemde grafi normal olabilir. |
| Bronşit | Çoğunlukla normal görünüm | Tanı şikâyetler ve fizik muayeneyle değerlendirilir. |
| Astım | Çoğunlukla normal görünüm | Başka nedenleri dışlamak için istenebilir. |
| KOAH | Akciğerlerde aşırı havalanma ve diyaframda düzleşme görülebilir. | Kesin tanı solunum fonksiyon testiyle konur. |
| Tüberküloz | Yoğunluk artışı, nodül, kavite veya başka yapısal değişiklikler | Tanı klinik bulgular ve mikrobiyolojik testlerle değerlendirilir. |
| Pnömotoraks | Akciğer ile göğüs duvarı arasında hava birikimi | Klinik duruma göre acil müdahale gerekebilir. |
| Plevral efüzyon | Akciğer tabanında sıvı birikimine bağlı görünüm | Sıvının miktarı ve nedeni ayrıca değerlendirilir. |
Tüberküloz tedavisinde hastanın şikâyetleri gerilese bile akciğer grafisindeki bulguların düzelmesi haftalar veya aylar sürebilir. Plevral efüzyon (akciğer zarları arasında sıvı birikmesi) akciğer grafisinde görülebilir. Ancak özellikle az miktardaki sıvının değerlendirilmesinde ultrasonografi daha duyarlı olabilir. Sıvının nedenini araştırmak veya gerekli durumlarda tedavi amacıyla iğneyle sıvı alınması (torasentez) düşünülebilir. Bu işlemin gerekliliğine sıvının miktarı, hastanın şikâyetleri ve klinik değerlendirme sonucunda karar verilir.
Zatürre (Pnömoni) ve Akciğer Grafisi
Zatürre tanısında akciğer grafisi sık kullanılır. Zatürre durumunda akciğer dokusunda iltihaplanmaya bağlı yoğunluk artışı görülebilir. Bu alanlar grafide normal hava içeren akciğer dokusuna göre daha beyaz izlenebilir. Hekim zatürreden şüphelendiğinde grafi isteyebilir. Hastanın durumuna göre mikroorganizmayı belirlemek için kan ve balgam testleri de yapılabilir. Tedavi sonrasında kontrol grafisi gerekebilir. MedlinePlus'a göre zatürre geçiren kişi genellikle grafi bulguları tamamen düzelmeden önce iyileştiğini hisseder ve görüntüdeki değişiklikler haftalarca sürebilir.
Bronşit ve Akciğer Grafisi
Akut bronşit, hava yollarının iç yüzeyini etkiler. Bu nedenle bronşitte akciğer grafisi çoğunlukla normaldir. Grafi, özellikle zatürre gibi başka bir hastalık şüphesi olduğunda istenebilir. Hekim bronşit tanısını hastanın şikâyetlerini ve fizik muayene bulgularını birlikte değerlendirerek koyar. Gerektiğinde stetoskopla akciğer seslerini dinler ve parmağa takılan bir cihazla kandaki oksijen düzeyini ölçer.
Astım ve Akciğer Grafisi
Astım tanısı, hastanın şikâyetleri, muayene ve solunum fonksiyon testleri birlikte değerlendirilerek konur. MedlinePlus'a göre astımda akciğer grafisi çoğu zaman normaldir. Akciğer grafisi, astım tanısını doğrulamak için değil, benzer hırıltı ve nefes darlığına neden olabilen zatürre veya pnömotoraks gibi başka durumları araştırmak için istenebilir.
Akciğer Grafisinde Kanser Belli Olur mu?
Akciğer grafisinde bazı akciğer tümörleri nodül veya kitle şeklinde görülebilir. Ancak küçük tümörler, erken evredeki lezyonlar veya bazı anatomik bölgelerde bulunan oluşumlar grafide fark edilmeyebilir. Bu nedenle normal bir akciğer grafisi akciğer kanserini kesin olarak dışlamaz. Şüpheli bulguların değerlendirilmesinde bilgisayarlı tomografi gibi daha ayrıntılı görüntüleme yöntemlerine başvurulabilir. Gerekli durumlarda kesin tanı için biyopsi gibi ek incelemeler yapılır.
Akciğer Grafisinde Beyazlık Ne Anlama Gelir?
Akciğer grafisinde beyaz görünen alanlar, ilgili bölgede X ışınının çevresindeki hava dolu akciğer dokusuna göre daha fazla tutulduğunu gösterir. Bu görünüm zatürreye bağlı yoğunlaşma (konsolidasyon), akciğer zarları arasında sıvı birikmesi, skar dokusu veya başka yapısal değişikliklerden kaynaklanabilir. Beyazlığın nedeni yalnızca grafi görüntüsüne bakılarak her zaman belirlenemez. Bulguların hastanın şikâyetleri, muayene sonuçları ve gerektiğinde ek görüntüleme yöntemleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Akciğer Grafisi Nasıl Çekilir?
Akciğer grafisi özel hazırlık gerektirmez ve şu adımlarla çekilir:
- Takılar, gözlük, çıkarılabilir diş protezi ve metal eşyalar çıkarılır; gerekirse önlük giyilir.
- Hasta genellikle göğsünü görüntüleme plakasına yaslayarak ayakta durur.
- Derin nefes alınıp birkaç saniye kıpırdamadan tutulur.
- Teknisyen cihazı kontrol odasından çalıştırır.
- Yan grafi gerekiyorsa hasta yan döner ve kollarını kaldırır.
- Teknisyen görüntülerin yeterli olup olmadığını kontrol eder.
Gebelik veya gebelik ihtimali, çekim öncesinde sağlık ekibine bildirilmelidir. Akciğer grafisi, tıbben gerekli görüldüğünde gebelikte de çekilebilir. Göğüs bölgesine yönelik çekimlerde fetüsün aldığı radyasyon dozu çok düşüktür. Görüntüleme kararı, tetkikin sağlayacağı yarar ve olası riskler değerlendirilerek verilir. Gereksiz radyasyon maruziyetinden kaçınılır ve çekim mümkün olan en düşük uygun dozla gerçekleştirilir. Ayakta duramayan hastalarda akciğer grafisi yatar pozisyonda çekilebilir.
PA Akciğer Grafisi ve Tek Yön Çekim
PA (posteroanterior) akciğer grafisi, X ışınının hastanın sırt tarafından girip göğüs tarafından çıktığı standart çekim yöntemidir. Bu pozisyonda hasta genellikle ayakta durur ve göğsünü görüntüleme plakasına yaslar. Akciğer grafisi PA tek yön ifadesi, yalnızca bu doğrultuda görüntü alındığını belirtir. İki yönlü akciğer grafisinde ise PA görüntüsüne ek olarak yandan (lateral) görüntü alınır. Lateral görüntü, akciğerlerin ve göğüs içindeki yapıların ön-arka düzlemde daha ayrıntılı değerlendirilmesine yardımcı olur. Her hastada iki yönlü çekim yapılması gerekmez; görüntü sayısına hastanın klinik durumu ve hekimin değerlendirme ihtiyacı doğrultusunda karar verilir. Ayakta duramayan veya özel klinik koşulları bulunan hastalarda farklı çekim pozisyonları kullanılabilir.

Normal ve Anormal Akciğer Grafisi
Normal akciğer grafisinde akciğer alanlarında belirgin anormal yoğunluk artışı görülmez, kalp gölgesi ve diğer göğüs içi yapılar olağan görünümde izlenir. Anormal akciğer grafisinde ise farklı bölgelerde yapısal değişiklikler veya yoğunluk farklılıkları görülebilir:
| Bölge | Normal grafide beklenen | Anormal grafide görülebilecek bulgular |
|---|---|---|
| Akciğer alanları | Belirgin anormal yoğunluk artışı olmaması | Konsolidasyon, nodül, kitle veya skar görünümü |
| Kalp gölgesi | Yaşa ve çekim tekniğine uygun kalp boyutu | Kalp gölgesinde büyüme (kardiyomegali) |
| Plevra (akciğer zarı) | Belirgin sıvı veya hava birikimi olmaması | Plevral efüzyon veya pnömotoraks |
| Diyafram ve kaburgalar | Olağan kontur ve görünüm | Kırık, şekil değişikliği veya diyafram seviyesinde farklılık |
| Mediasten | Olağan genişlik ve kontur | Mediastinal genişleme veya kitle görünümü |
Anormal bir akciğer grafisinde akciğer dokusunda yoğunluk artışı, nodül veya kitle görünümü, akciğer sönmesi (pnömotoraks), plevral sıvı birikimi ya da geçirilmiş hastalıklara bağlı izler (skar) görülebilir. Kalp gölgesinde büyüme veya mediastende genişleme de dikkat çeken bulgular arasındadır. Kaburga ve omurga kemiklerinde bazı kırıklar ve yapısal değişiklikler de grafide fark edilebilir. Bu bulgular tek başına belirli bir hastalığın kesin tanısını koydurmaz; hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve gerektiğinde ek tetkiklerle birlikte değerlendirilir.
Akciğer Grafisi Sonucu ve Raporu
Akciğer grafisi raporunu radyoloji uzmanı yazar ve imzalı raporu tetkiki isteyen hekime iletir. Görüntüler çekimden hemen sonra hekimin incelemesine açılabilir, ancak resmî rapor biraz sonra hazırlanır. Rapor hastane sistemi ve e-Nabız'dan görüntülenebilir; sonuçlanma süresi kuruma göre değişir. Akciğer grafisi yorumlama ve sonraki adımlar, isteyen hekimle konuşulur. Akciğer grafisi sonucu hastanın şikâyetleriyle birlikte ele alınır; raporda geçen bir terim tek başına hastalık anlamına gelmez.
Akciğer Grafisi Nerede Çekilir?
Akciğer grafisi, hastanelerin radyoloji birimlerinde genellikle hekim istemiyle çekilir. Akciğer grafisi randevu ve çekim için Liv Hospital radyoloji birimine başvurulabilir. Daha önce çekilmiş grafiler veya raporlar varsa yanında getirmek, karşılaştırma yapılmasını kolaylaştırır.
Sıkça Sorulan Sorular
Akciğer grafisi acı vermez. Vücuttan geçen X ışınları hissedilmez; çekim sırasında yalnızca birkaç saniye kıpırdamadan durup nefes tutmak gerekir. Görüntüleme plakası serin gelebilir. Omuz veya göğüs duvarında yaralanması olanlar pozisyon alırken hafif rahatsızlık duyabilir; teknisyen uygun duruşu bulmaya yardım eder.
Akciğer grafisinde kullanılan radyasyon dozu düşüktür. Yetişkinlerde standart bir göğüs grafisinin etkin dozu yaklaşık 0,1 mSv olabilir; ancak doz çekim tekniğine ve hasta özelliklerine göre değişebilir. Bu doz, doğal çevresel radyasyondan alınan yaklaşık 10 günlük doza karşılık gelir. Tıbben gerekli çekimlerde radyasyon dozu mümkün olan en düşük uygun seviyede tutulur. Gereksiz tekrarlardan kaçınılır. Çocuklarda ve gebelerde görüntüleme kararı daha dikkatli değerlendirilir; ancak gerekli tetkikler yalnızca radyasyon endişesi nedeniyle ertelenmemelidir.
Akciğer grafisi, tıbben gerekli görüldüğünde gebelikte de çekilebilir. Göğüs bölgesine yönelik standart çekimlerde fetüsün aldığı radyasyon dozu çok düşüktür. Gebelik veya gebelik ihtimali olan kişiler bu durumu çekim öncesinde hekime ve teknisyene bildirmelidir. Görüntüleme kararı, tetkikin sağlayacağı yarar ve olası riskler değerlendirilerek hekim tarafından verilir.
Akciğer grafisi için aç gelmeye gerek yoktur. Yemek, içmek ve düzenli kullanılan ilaçlar çekimi etkilemez. Metal aksesuarı olmayan rahat kıyafetler giymek ve takıları evde bırakmak işlemi hızlandırır. Aynı gün kontrastlı tomografi gibi başka bir tetkik de planlandıysa onun hazırlık kuralları ayrıca öğrenilmelidir.
Normal bir akciğer grafisi her hastalığı dışlamaz. Astım ve akut bronşitte grafi çoğunlukla normaldir. Erken evredeki bazı enfeksiyonlar, çok küçük nodüller ve pulmoner emboli de grafide belirgin bulgu oluşturmayabilir. Şikâyetler sürüyorsa hekim bilgisayarlı tomografi, solunum fonksiyon testi veya kan testleri gibi ek incelemeler isteyebilir.
Aile hekimleri de gerekli gördüklerinde akciğer grafisi isteyebilir. Geçmeyen öksürük, nefes darlığı veya ateş gibi şikâyetlerde ilk değerlendirmeyi yapan aile hekimi, grafi istemi yaparak hastayı bir radyoloji birimine yönlendirebilir. Grafi sonucuna göre gerekirse göğüs hastalıkları veya başka bir uzmanlık alanına sevk yapılabilir.
Akciğer grafisi ve bilgisayarlı tomografi (BT), göğüs bölgesini görüntülemek için kullanılan ancak farklı ayrıntı düzeyleri sunan yöntemlerdir. Akciğer grafisi, göğsün iki boyutlu genel görüntüsünü verir ve genellikle ilk değerlendirmede kullanılır. Bilgisayarlı tomografi ise akciğerleri ince kesitler hâlinde görüntüleyerek küçük nodüllerin, kitlelerin ve diğer yapısal değişikliklerin daha ayrıntılı incelenmesini sağlar. Tomografi genellikle akciğer grafisine göre daha yüksek radyasyon dozu içerir. Hangi yöntemin kullanılacağı hastanın şikâyetlerine, klinik değerlendirmeye ve ihtiyaç duyulan görüntüleme ayrıntısına göre belirlenir.
Hazırlayanlar
* Web sitemizde yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla sunulmaktadır. Tanı ve tedavi süreci kişiye özeldir. Sağlık durumunuzun değerlendirilmesi ve uygun tedavi planının belirlenmesi için mutlaka bir hekime başvurunuz.