Diş Sıkma Nedenleri Nelerdir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Son Güncelleme Tarihi 6.02.2026 08:48:01

Diş sıkma bilimsel olarak "bruksizm" olarak adlandırılan, uyku veya uyanıklık halinde dişleri gıcırdatma veya sıkma eylemidir. Bruksizm dişlerde aşınma, çatlama, hassasiyet, dişeti çekilmesi, çene ağrısı, baş ağrısı, kulak ağrısı ve uyku bozuklukları gibi çeşitli sorunlara yol açabilir. Bu durum herhangi bir fiziksel sorun değil bir davranış olarak kabul edilir. Bu davranışın kesin bir nedeni olmamakla birlikte genetik, psikolojik, nörolojik ve çevresel faktörlerle ilişkili olabilir.

Diş Sıkma Nedenleri Nelerdir?

Diş sıkma neden olur diye baktığımızda, net bir sebep söylemek zor. Diş sıkmanın ya da  gıcırdatmanın bilinen kesin bir sebebi yoktur ama diş sıkma ile bağlantılı bazı bulgulardan bahsedilebilir. Bu bulgular:

• Diş sıkmanın en yaygın nedenlerinden biri olan stres,
• Kaygı ve kaygı bozuklukları,
• Horlama,
• Uyku apnesi ya da benzeri uyku sorunları,
• Seçici serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) adı verilen antidepresanların ya da benzeri ilaçların kullanımı,
• Sigara kullanımı,
• Çok fazla alkol ve kafein tüketimi ve
• Bazı uyuşturucu maddelerin kullanımı şeklinde sıralanabilir.

Uykuda diş sıkma da uyanıkken diş sıkma da her yaş grubunda görülebilir. Ancak uyurken diş sıkma çocuklarda ve gençlerde daha yaygın görülür.  Erken dönemde görülen gece diş sıkma durumu genellikle kişi yetişkinliğe ulaştığında ya da kalıcı dişler çıktığında durur.

Diş Sıkma Belirtileri Nelerdir?

Bruksizm adı verilen diş sıkma her yaş grubunda kendini farklı belirtilerle gösterebilir. İstemsiz diş sıkma yapan kişilerde genellikle şu belirtiler görülür:

• Uyku sırasında yanınızdaki kişiiyi uyandıracak kadar yüksek sesle diş gıcırdatma ya da sıkma,
• Dişlerde düzleşme, kırılma, yontulma ve gevşeme,
• Diş minesindeki aşınma yüzünden dişin derin katmanlarının açığa çıkması,
• Artan diş ağrısı,
• Diş hassasiyeti,
• Çene kasları yorgun ya da gergin olur veya çene tamamen açılıp kapanmayı bırakır ve kilitlenir,
• Çene, boyun veya yüzde ağrı ya da acı hissi,
• Kulaklarda bir sorun olmamasına rağmen kulak ağrısını andıran ağrı hissi,
• Şakaklarda başlayan donuk bir baş ağrısı,
• Yanağın iç kısmında çiğnemekten kaynaklanan hasarlı dokular,
• Uyku sürecinde bozulmalar.

Bu sıralanan belirtiler; bebeklerde, çocuklarda ve yetişkinlerde farklı şekillerde görülebilir. Eğer sizin ya da çocuğunuzun sıralanan belirtilerden herhangi birine sahip olduğunu düşünüyorsanız ya da diş sağlığı ile ilgili endişeleriniz varsa bir diş hekimine başvurmayı düşünebilirsiniz.

Diş Sıkma Tedavisinde Hangi Yöntemler Kullanılır?

Diş sıkma tedavisi semptomatiktir. Uygulanan tedavi ile bu durum tamamen ortadan kaldırmaz ancak diş sıkma sonucunda oluşan olumsuz etkiler iyileştirilebilir. Diş sıkma tedavisinde kullanılan yöntemlerden bazıları şu şekildedir:

• Oral Aletler: Bu aletler, dişlerin arasına yerleştirilen plastik veya kauçuk plakalar, koruyucular veya splintlerdir. Bu tür yöntemler diş sıkmayı tamamen önlemez ancak dişlerin aşınmasını ve çene kaslarının gerilmesini engellemeye katkı sağlayabilir. Oral aletler, uyurken diş sıkma tedavisi için kullanılabilir.
• Bilişsel-Davranışçı Yaklaşımlar: Bu yaklaşımlar diş sıkmayı tetikleyen stres, kaygı, depresyon gibi psikolojik faktörleri ele almayı amaçlar. Diş sıkma problemi olan kişilere gevşeme teknikleri, meditasyon, yoga, nefes egzersizleri, olumlu düşünme, problem çözme, zaman yönetimi gibi beceriler öğretilir.
• Psikoterapi: Bu yöntem, hastaların duygularını, düşüncelerini, davranışlarını ve ilişkilerini anlamalarına ve iyileştirmelerine yardımcı olur. Psikoterapi, bireysel, grup veya aile terapisi şeklinde yapılabilir.
• Fizyoterapi: Bu yöntem diş sıkma problemi olan kişilerin çene, boyun, omuz ve sırt kaslarını gevşetmelerine, esnetmelerine ve güçlendirmelerine yardımcı olur. Fizyoterapi masaj, ısıl tedavi, soğuk tedavi, elektriksel uyarım, ultrason, akupunktur, egzersiz gibi teknikleri içerir.
• Gevşetici İlaçlar: Gevşetici ilaçlar, diş sıkma hastalarının kaslarını ve sinir sistemlerini rahatlatmalarına yardımcı olur. Gevşetici ilaçlar kas gevşeticiler, antidepresanlar, anksiyolitikler, antikonvülzanlar, botulinum toksini gibi çeşitli gruplara ait olabilir.

Diş sıkma tedavisinde bu durum ile ilişkili olabilecek herhangi bir durumun da tedavi edilmesi gerekir. Örneğin uyku apnesi, gastroözofageal reflü, alerji, burun tıkanıklığı, diş çürüğü, diş eksikliği, maloklüzyon, ilaç kullanımı, alkol, kafein, sigara gibi durumlar diş sıkma eylemini artırabilir veya kötüleştirebilir. Bu nedenle bruksizm hastaları diş hekimi, kulak burun boğaz uzmanı, nörolog, psikiyatrist, psikolog, fizyoterapist gibi farklı uzmanlarla işbirliği içinde olmalıdır.

Diş Sıkmanın Neden Olduğu Sorunlar

Diş sıkmak, diş sağlığı açısından oldukça zararlıdır. Uzun vadede yalnızca dişler değil genel ağız bölgesinde de sorunlara yol açabilir. Diş sıkma ile ilişkili sorunlar şu şekilde sıralanabilir:

• Kişinin görünüşünde ve yüz profilinde değişiklikler ve estetik sorunlar ortaya çıkabilir.
• Kişinin dişleri uzun vadede kırılabilir ya da gevşeyebilir.
• TME (temporomandibular eklem) ile çene ve boyun kasları diş sıkma sonucu zarar görebilir.
• Diş kaybı yaşanabilir.
• Dişlerin uzun vadede aşınabilir.

Diş Sıkmanın Fizyolojik ve Psikolojik Nedenleri

Diş sıkmanın kesin ve net bir nedeni yoktur. Ancak vakalar, bazı risk faktörlerinden bahsedilebileceğini gösterir. Bu risk faktörleri şu şekilde sıralanır:

• Stres: kişinin kaygı veya stres düzeyinin artması diş sıkmaya yol açabilir. Yoğun duygular olan öfke ve hayal kırıklığı da aynı şekilde diş sıkmaya neden olabilir.
• Yaş: Küçük çocuklarda diş sıkma veya gıcırdatması sık görülür. Çocuklukta görülen diş sıkma genellikle yetişkinlikte kaybolur.
• Kişilik tipi: Kişinin agresif, rekabetçi veya hiperaktif bir kişilik tipine sahip olması diş sıkma veya gıcırdatması ihtimalini artırır.
• İlaçlar ve diğer maddeler: Bazı antidepresanlar ve benzeri psikiyatrik ilaçların bir yan etkisi olarak diş sıkma görülebilir. Ayrıca tütün, kafein veya alkol içmek ya da uyuşturucu madde kullanmak da diş sıkmaya yol açabilir.
• Aile öyküsü: Uyku bruksizmi adı verilen gece diş sıkma, ailesel olarak görülebilir. Gece diş sıkması olan birinin aile üyelerinde de aynı sorunun görülme ihtimali yükselir.
• Diğer bozukluklar: Diş sıkma; Parkinson hastalığı, demans, gastroözofageal reflü bozukluğu (GERD), epilepsi ve uyku ile bağlantılı tıbbi bozukluklarla ilişkilendirilebilir.

Bu belirtilerden herhangi birine sahip olmak, kesinlikle diş sıkma olacağı anlamına gelmez. Yalnızca riski artırır.

Gündelik Yaşamda Diş Sıkmanın Etkileri

Çoğu durumda diş sıkma veya gıcırdatma ciddi problemlere neden olmaz. Ancak şiddetli olduğu zaman diş sıkma, aşağıda sıralanan sorunlara yol açabilir:

• Dişlerde veya çenede hasarlanma olması,
• Gerilim tipi baş ağrıları,
• Şiddetli yüz ağrıları,
• Şiddetli çene ağrıları,
• Kulak önünde bulunan temporomandibular eklemlerde (TME) klik sesi oluşması.

Bu sıralananlar dışında gece diş sıkma veya gıcırdatma yanınızda bulunan kişiyi uyandıracak kadar sesli olabilir. Diş sıkma, uzun vadede dişlere zarar verebilir. Bu nedenle diş sıkma tanı ve tedavisi için bir diş hekimine danışmak en sağlıklı yoldur.

Diş Sıkma Alışkanlığının Önlenmesi ve Öneriler

Bir kişinin diş sıkma alışkanlığı varsa bunu düzeltmek isteyebilir. Diş sıkmayı durdurmaya yardımcı olabilecek bazı öneriler şu şekildedir:

• Kola, çikolata ve kahve gibi kafein içeren yiyecek ve içeceklerden kaçınmak,
• Alkolden kullanımını azaltmak veya sıfıra indirmek,
• Sakız çiğnemeyi bırakmak,
• Gün içinde çene kaslarını gevşetmeyi kendine hatırlatmak.

Bu önerilenlere rağmen diş sıkma devam ediyorsa, profesyonel bir yardım almayı değerlendirebilirsiniz.

Diş Sıkma Tedavisi İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Diş sıkma insanların günlük hayatını olumsuz etkileyen bir eylemdir. Bu eylem hakkında insanlar tarafından merak edilen konulardan bazıları şunları içerir:

Diş Sıkma Tedavisi Botoks Nedir?

Botulinum toksin (BTX) enjeksiyonu diş sıkma tedavisinde kullanılan bir yöntemdir. BTX, bir tür botulinum toksinidir ve küçük dozlarda çene kaslarına enjekte edildiğinde, diş sıkma ve gıcırdatmaya karşı oldukça etkili bir tedavidir.

BTX kasları gevşeterek, ısırma kuvvetini ve ağrıyı azaltır. Diş sıkma sorunu yaşayanlarda diğer tedavilere yanıt vermeyen şiddetli bruxism hastaları için botoks önerilebilir. Bu enjeksiyonunun etkileri genellikle dört haftadan az bir sürede ortaya çıkar. Beş ve sekizinci hafta arasında ise tedavinin etkileri tam olarak hissedilebilir. Bu etkiler yirmi dört haftaya kadar devam edebilir.

Diş Sıkma Bitkisel Tedavisi Var Mı?

Bitkisel tedavi, diş sıkma eyleminin tedavisinde kullanılan yöntemlerden biridir. Bitkisel tedavi stres, kaygı, depresyon gibi psikolojik faktörleri azaltarak çene, boyun, omuz ve sırt kaslarını rahatlatmaya yardımcı olabilir. Bitkisel tedavi çay, tentür, yağ, merhem, kapsül, tablet, losyon, sprey gibi çeşitli formlarda uygulanabilir. Bitkisel tedavide kullanılan bazı bitkiler şunlardır:

• Papatya: Papatya sakinleştirici, antienflamatuar ve spazmolitik özelliklere sahip bir bitkidir. Papatya çayı, bruxism hastalarının uyumadan önce içebilecekleri bir içecektir. Papatya yağı da çene kaslarına masaj yapmak için kullanılabilir.
• Lavanta: Lavanta sakinleştirici, antienflamatuar ve analjezik özelliklere sahip bir bitkidir. Lavanta yağı da çene kaslarına masaj yapmak veya yastığa damlatmak için kullanılabilir.
• Valerian: Valerian sakinleştirici, antispazmodik ve hipnotik özelliklere sahip bir bitkidir. Valerian, uyku kalitesini artırabilir ve uyku bruksizmini azaltabilir.
• Melisa: Melisa antienflamatuar ve antispazmodik özelliklere sahip bir bitkidir. Melisa yağı çene kaslarına masaj yapmak için kullanılabilir.
• Nane: Nane sakinleştirici ve antispazmodik özelliklere sahip bir bitkidir. Nane çayı, bruxism hastalarının uyumadan önce içebilecekleri bir içecektir. Bununla birlikte nane yağı ile çene kaslarına masaj yapmak diş sıkmanın önlenmesinde oldukça etkilidir.

Bitkisel tedavi, diş sıkma eyleminin iyileşmesinde etkili bir yöntem olabilir. Bununla birlikte bitkiler her bireyin kullanımına uygun olmayabilir. Bitkisel tedavi diğer tedavilerle birlikte veya tek başına kullanılabilir. Ancak doktorunuza veya diş hekiminize danışmadan bu tedaviyi uygulamamak gerekir.

Uzun vadede, şiddetli diş sıkma diş minesini incelterek dişin alt katmanlarının ortaya çıkmasına yol açabilir. Ayrıca diş ağrısı ve hassasiyetine neden olabilir.

Diş Sıkma Alışkanlığımdan Nasıl Kurtulabilirim?

Diş sıkma nasıl geçer diye de sorulan bu sorunun cevabı tedavi yöntemlerindedir. Altta yatan stres ya da uyku sorunları gibi nedenler düzeltildiğinde diş sıkma sorunu da ortadan kalkar.

Diş Sıkma Tedavisinde Kullanılan Gece Koruyucuları Rahat Mıdır?

Diş sıkma tedavisinde kullanılan gece koruyucuları, bir diş tedavisi rahatsızlığı vermez; ancak diş koruyucu olmadan yatmak kadar da rahat değildir.

Eğer diş sıkma tedavisine ihtiyaç duyduğunuzu düşünüyorsanız periodontoloji bölümüne danışmayı değerlendirebilirsiniz.