Home Icon
Arrow
Arrow
Polikistik Over Sendromu Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Polikistik Over Sendromu Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri



Üreme çağındaki kadınlarda en sık rastlanan metabolik problemlerden birisi polikistik over sendromudur. Polikistik over sendromu (PCOS) endokrin kökenli ve sık rastlanan bir rahatsızlıktır ancak tanının konulması pek kolay değildir. Bu durum farklı fenotipe, etnik kökene, yaşa ve klinik öyküye sahip kişilerde görülmesinden kaynaklanmaktadır. Polikistik over belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterse de en sık rastlanan semptomlar akne, adet düzeninde bozukluklar, obezite ve hirsutizm (kadınlarda kıllanma problemi) şeklinde sıralanabilir.

Polikistik Over Sendromu (PCOS) Nedir?

Polikistik over sendromu (PCOS), ilk olarak 1935 yılında Stein ve Leventhal tarafından tanımlanan bir endokrinopatidir (iç salgı bezlerinde yaşanan bozukluk sebebiyle ortaya çıkan hastalıklar). Doğurganlık çağındaki kadınların yaklaşık %15-20 kadarında PCOS tanısı konulmaktadır. Polikistik over sendromu metabolik, hormonal, enflamatuvar değişikliklerin geliştiği kompleks, birçok sistemi etkileyebilen ve santral sinir sistemi, hipofiz, adrenal bezler, over ve glandüler dokular arasındaki etkileşimin bozulmasından kaynaklı ortaya çıkan bir hastalıktır.

Polikistik Over Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Polikistik over sendromu, başlangıç aşamasında semptom göstermese de hastalık ilerledikçe birçok metabolik soruna neden olabilir, bu metabolik sorunlar kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Ancak genel olarak gözlenen belirtiler ve metabolik sorunlar şu şekilde sıralanabilir:

  • Androjen hormonunda yükseklik (hiperandrojenizm),
  • Androjen hormonunun artışından kaynaklı yüz, göğüs, sırt ve karın bölgelerinde kıllanma problemi (hirsutizm),
  • İnsülin direnci ve artışı (hiperinsülinemi),
  • Glikoz intoleransı (kan şekeri düzeyinin normal ve diyabetik seviyeler arasında bulunması durumu),
  • Hiç adet görememe durumu (amenore),
  • Androjenik hormonlarda artış yaşanması sebebiyle akne ve sivilcelenme problemi,
  • Kronik yumurtlama bozuklukları, yumurtlamanın normalden daha az olması (oligomenore),
  • Ultrasonografide polikistik over görüntüsü,
  • Düzensiz menstrüasyon,
  • Obezite ve hafif şişmanlık,
  • Gebelik kayıpları,
  • Bir yıl boyunca korunmasız ilişkiye girilmesine rağmen gebelik durumu oluşmaması, kısırlık (infertilite),
  • Saç dökülmesi (alopesi),
  • Endotel disfonksiyon bozukluğu, koroner ateroskleroz ve arteriyel sertlik gibi kardiyovasküler hastalıklar,
  • Kaygı bozukluğu, depresyon, bipolar bozukluk ve yeme bozuklukları gibi psikolojik rahatsızlıklar,
  • Tip 2 diyabet,
  • Rahim hastalıkları, rahim duvarı kalınlaşması ve rahim kanseri,
  • Uyku apnesi,
  • Negatif vücut algısı ve özgüvensizlik,
  • İnflamasyon,
  • Kanda pıhtılaşma eğilimi (tromboz),
  • Oksidatif stres,
  • Kolesterol düzeyinde artış (hiperlipidemi),
  • Meme ve yumurtalık kanseri,
  • Hormon bozuklukları; folikül üretici hormon (FSH) baskılanırken, lüteinleştirici hormon (LH) uyarılır.

Polikistik Over Sendromu Nedenleri Nelerdir?

Polikistik over sendromu, genetik yatkınlıktan ve aile öyküsünden kaynaklanabilen bir sağlık problemidir. PCOS bulunan ailelerde insülin direnci sık rastlanan bir durumdur ve erkekleri de etkilemektedir. Kolesterol düzeyinde yaşanan tüm bozukluklar (dislipidemi) ve androjen hormon yükseklikleri PCOS bulunan kişilerin ailelerinde de görülmektedir. TNF-R (kanserli hücrelerin yıkımını sağlayan polipeptit) ve PPAR (yağ metabolizmasını düzenleyen reseptör sınıfı) genlerindeki değişimler PCOS ile ilişkilendirilmektedir.

Polikistik Over Sendromu Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Polikistik over sendromu tedavisi androjenik hormona bağlı belirtilerin ve adet düzensizliklerine bağlı bozuklukların giderilmesi ve infertilitenin tedavisi şeklindedir. Belirtiler ve bu belirtilerin şiddeti her kadına göre farklılık gösterdiği için tedavi yöntemleri de kişiden kişiye farklılık göstermektedir.

Polikistik Over Diyeti Nedir?

Polikistik over sendromu hastalarında kilo verilmesi, menstrual döngünün ve glikoz toleransının düzelmesini sağlar. Bu nedenle diyet ve egzersiz tedavinin ilk basamağı olarak kabul edilebilir. Polikistik over diyeti temel olarak; düşük kalorili, şeker ve karbonhidrat alımı kısıtlanmış, glisemik indeksi düşük besinlerden oluşan, doymuş yağ ve trans yağ oranı düşük, D vitamini, omega 3 yağ asitleri ve krom açısından zengin bir beslenme modelidir.

İnsülin direnci düşürülerek androjenik hormonların kontrolü sağlanabilir. Metformin etken maddesine sahip ilaç grupları kan şekeri düzeyini dengeleyerek, androjenik hormonların seviyesini ayarlar. Bu şekilde adet düzensizlikleri giderilir ve yumurtlama fonksiyonları düzelir.

Polikistik over sendromunun farmakolojik tedavisinde uzman bir doktor tavsiyesiyle; oral kontraseptifler, antiandrojenler, gonadotropin salgılatıcı hormon agonistleri, steroid ve insülin sensitizörleri kullanılabilir.